Boya İşlerinde İş Güvenliği
Boya İşlerinde İş Güvenliği sektör bazında istihdam edilen çalışan sayısı göz önünde bulundurulduğunda küçük ve orta ölçekli işletmeler sınıfında yer alan iş yerlerine göre çalışan sayısının oldukça fazla olduğu görülmektedir. İstatistikler incelendiğinde, meydana gelen iş kazalarının büyük bir bölümü “makinelerin sebep olduğu kazalar” olarak iş kazaları sebepleri sıralamasında ilk sıralarda yer alıyor. Bu durum makinelerin çalışanlara verebileceği zararları önleme amaçlı koruyucu önlemlerin yeterli seviyede sağlanmadığını ortaya koymaktadır. İş Sağlığı ve Güvenliği’nin önleyici yaklaşımının temelini; risk değerlendirme, acil durum planları ve eğitimler oluşturur. Risk değerlendirmesi, iş yerinde, çalışanlara zarar verecek olan etmenlere karşı yeterli tedbir alınıp alınmadığını ortaya koyan teknik bir yaklaşımdır. Risk değerlendirmesinde amaç; iş yerinde, çalışanların, sağlık ve güvenliklerini tehdit eden etmenlerin tespit edilmesi, derecelendirilmesi ve önleyici tedbirlerin belirlenerek çalışma ortamı risklerini kabul edilebilir seviyeye düşürmektir.
İçindekiler
Fiziksel ve Kimyasal Tehlikelerden Kaynaklanan Hastalıklar
Düzgün şekilli olmayan parçaların boyanması sırasında çalışanların uzun süreler uygunsuz pozisyonlarda çalışmaları kas ve iskelet sistemi rahatsızlıklarına neden olabilir.
Boya uygulaması sırasında baş seviyesinden yüksekte bulunan alanlar veya parçalar boyanırken vücut doğal duruşuna aykırı bir pozisyon alır. Özellikle fırça ile tavan boyama benzeri işlerin yapıldığı durumlarda omuzdaki kasların sıkışması nedeniyle çalışanda rotator kılıf sendromu görülebilir.
Boya ve boya katkı maddelerinin kullanıldığı işlerde çalışanlarda bunların içinde bulunan kimyasallardan kaynaklanacak mesleki deri hastalıkları görülebilir. Boya içinde bulunan alerjenlerin deriye uzun süreler temas etmesi çalışanda dermatit görülme riskini artırır.
Sanayide solventlerin yoğun olarak kullanıldığı sektörlerden biri boya sektörüdür. Hidrokarbon solventler hem ucuz olmaları hem de kolay bulunmaları nedeniyel sektörde yoğunlukla kullanılmaktadırlar. Geçmişte boya sanayiinde aromatik hidrokarbon solventlerden benzen ve benzidine yoğun olarak kullanılmaktaydı. Kanserojen olmaları nedeniyle artık nadir olarak benzen içerikli solventler kullanılmaktadır. Günümüzde benzen yerine toluen ve ksilen en yaygın olarak kullanılan aromatik hidrokarbonlu solventlerdir.
Toluen esas olarak merkezi sinir sistemine etki eder. Toluene yüksek düzeylerde maruz kalma sonucu çalışanlarda öfori, halüsinasyon, bilinç kaybı, konvülsiyon, koma, sindirim problemleri, baş ağrısı gibi hastalıklar ortaya çıkabilmektedir. Toluenin cilde teması sonucunda deride tahriş ve iltihaplanma görülebilir.
Boya sektöründe çalışanlarda görülebilen bir diğer kanser türü mesane kanseridir. Sektörde kullanılan anilin boyalar, beta-naftilamin ve benzidin gibi belli başlı kimyasallar bu kanserin ortaya çıkma riskini artırır.
Boya işlerinde ve boya yapılan malzemelerin temizlenmesi sırasında kullanılan solvent buharının solunması çalışanlarda astıma neden olabilmektedir.
Boya İşlerinde Kazalar
Boyalarda kullanılan solventlerin ve katkı maddelerinin bir kısmı yanıcı ve patlayıcı maddelerdir. White Sprit ve toluen gibi solventler kolay yanabilen kimyasallardır. White sprit hemen hemen her boya türünde kullanılan alevlenebilir bir maddedir. Sızıntı ve dökülmeler durumunda hava ile parlayıcı, patlayıcı veya yanıcı ortam oluşturur. Boya fabrikalarında veya imalathanelerde olan kazaların çok büyük bir kısmı solventlerin sebep olduğu yangınlar ve patlamalardır. Solventler hidrokarbon esaslı kolay buharlaşabilen kimyasallar olduğu için kolay yanarlar, patlayabilirler ve az veya orta şiddette toksiktirler. Boya sanayisinde kullanılan solventlerin kuvvetli çözücü olmaları yanında aranan diğer önemli özellikleri de tutuşma, patlama ve toksik etkilerinin düşük olmalarıdır. Solvent buharlarının işyeri ortamında bulunması patlamaya neden olabilir.
Boya kaplarında meydana gelebilecek bir sızıntı ve dökülme, solvent buharlarının solunması durumunda çalışanların solunum yollarını tahriş edebileceği gibi iş yerinde yangın veya patlamaya yol açabilir. Dökülen veya sızan boyanın göze veya cilde temas etmesi sonucu çalışanlar üzerinde tahriş edici etki yaratabilir.
Boya işleminde, boyanacak parçanın vinç yardımıyla kaldırılması, böylece alt ve üst bölümlerinin eşit seviyede boyanmasının sağlanması oldukça sık kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntemle boyama yapılırken bağlanan parçanın düşme tehlikesi bir kaza riski oluşturur. Bu işlem sırasında, kaldırılan parçanın, halatın kopmasıyla çalışanın üzerine düşmesi veya halatın sarsılmasıyla çalışana çarpması gibi kazalar yaşanabilir.
Boyama İşlerinde Sağlık ve Güvenlik Önlemleri
Kullanılan kimyasalların patlama, parlama, yangın tehlikeleri malzeme güvenlik bilgi formlarındaki (MSDS) bilgiler doğrultusunda incelenmelidir. Çalışanlar, boyaların neden olabileceği tehlikelerle ilgili bilgilendirilmelidir. İş yerinde elektrik, ateşli çalışmalar, sigara/çakmak alevi, statik elektrik, sıcak yüzeyler gibi tutuşturucu kaynaklardan dolayı yangın çıkabilir. Boya kaynaklı yangınlarda kuru kimyevi toz, alkole dayanıklı kimyasal köpük, karbondioksit gibi yangın söndürücüler kullanılmalıdır. Su kullanılması durumunda yangın sönmez, aksine, yayılır. Yangından korunmak için boya tabancalarında statik elektrik topraklaması bulunmalıdır. Parlayıcı, patlayıcı, yanıcı malzemelerle çalışılan iş yerlerinin duvarları yangına dayanıklı olmalıdır.
Sıcak parçaların boyanmasının gerektiği işlerin yapıldığı iş yerlerinde, su bazlı boyalar tercih edilmelidir. Sıcak yüzeye temas eden boyanın içindeki solventler kısa sürede buharlaşacağı için çalışan açısından daha yüksek tehlike oluşturur. Böyle durumlarda, su bazlı boyaların kullanılması çalışanın zararlı buharları solumasını engeller.
Çalışanların solvent buharlarını solumalarını engelleyebilmek için boya yapılan alanlarda uygun havalandırma sistemleri bulunmalıdır. Solvent buharları havadan ağır olduğundan zeminde birikir. Bu nedenle, havalandırılması daha zor olan bodrum ve zemin katları boya deposu olarak kullanılmamalıdır. İş yerinin havalandırması bu durum gözetilerek yaptırılmalıdır. Havalandırma sistemleri boya yapıldığı sürece çalıştırılmalı ve periyodik kontrolleri yaptırılmalıdır. Patlama tehlikesinin yok edilebilmesi için işyerine, solvent buharlarını ALt Patlama Sınırının %25’inden az olacak şekilde seyreltebilecek havalandırma sistemleri kurulmalıdır.
Boya uygulayan çalışanın solunum yolları, derisi ve gözleri solvent buharlarından, aşındırıcı kimyasallardan ve zararlı boya katkı maddelerinde zarar görebilir. Bu zararın önlenemediği durumda, çalışanın lastik eldiven, uzun kollu iş elbisesi, gözlük gibi kişisel koruyucu donanımları kullanması sağlanmalıdır.
Sürekli boya yapılan iş yerlerinde, boya yapan çalışanlar, solvent buharına uzun süreler maruz kalırlar. Havalandırma sistemlerinin yeterli olmadığı durumlarda çalışanın zararlı gazları soluduğu süreyi kısaltmak adına çalışanlar arasında rotasyon yapılmalıdır.
Kullanılan boya maddelerinin bulunduğu depolama alanlarında boyaların malzeme güvenlik bilgi formları (MGBF) dikkate alınarak düzenleme yapılmalıdır. Boyama sırasında kullanılacak malzemenin boya işlemi için yeterli olacak kadarı depodan alınmalıdır. Böylece, olası bir yangının büyüklüğü azaltılmış olur. Bu durum dökülmelere karşı bir önlemin alınması anlamına gelir.
Kullanılan boyaların kapları içerisindeki maddeyi ve tehlikelerini belirtecek şekilde etiketlenmelidir. Boyaların sızma ve dökülmesine karşı, sızdırmaz ve boyanın içeriğine uygun malzemeden yapılmış kaplarda tutulması gerekir. Sızıntı ve dökülme durumunda kullanılmak üzere kireç, kum gibi emici özellikteki malzemeler işyerinde hazır bulundurulmalıdır.
Boyanan parçaların kaldırılarak boyama işleminin yapıldığı iş yerlerinde kullanılan zincir ve halatları ve bunların bağlı oldukları kaldırma araçlarının periyodik kontrolleri yapılmalıdır. Eskiyen ve deforme olmuş zincir ve halatlar yenileriyle değiştirilmelidir.
Boyanın çalışanların gözüne sıçraması durumlarında kullanılmak üzere iş yerinde göz duşu bulundurulması erken müdahale edilmesi açısından faydalı olacaktır.
Boya İmalatında İş Güvenliği yazımıza linkten ulaşabilirsiniz. Ayrıca blog yazılarımızı takip ederek tüm sektörle alakalı güncel bilgilere ulaşabilirsiniz. Tüm bunlara ek olarak web sayfamızdaki sosyal medya butonlarından Engin İSG firmamızın Facebook, Twitter, Instagram ve Youtube sosyal ağ hesaplarımıza erişim sağlayabilir bizi takip edebilirsiniz.
Engin OSGB (Ortak Sağlık Güvenlik Birimi) olarak tüm sektörlere İSG hizmetleri veriyoruz, talep ve istekleriniz konusunda web sitemiz üzerinden fiyat teklifi alabilir yada 0850 441 67 42 telefon numarasını arayarak ücret Bilgisi öğrenebilirsiniz. Ayrıca tüm hizmetlerimiz için güncel kampanyalarımızdan ve özel indirimlerimizden faydalanabilirsiniz
