Mobilya Sektöründe İş Güvenliği

Mobilya Sektöründe İş Güvenliği sektör bazında istihdam edilen çalışan sayısı göz önünde bulundurulduğunda küçük ve orta ölçekli işletmeler  sınıfında yer alan  iş yerlerine göre çalışan sayısının oldukça fazla olduğu görülmektedir.  İstatistikler incelendiğinde, meydana gelen iş kazalarının büyük bir bölümü “makinelerin sebep olduğu kazalar” olarak iş kazaları sebepleri sıralamasında ilk sıralarda yer alıyor.  Bu durum makinelerin çalışanlara verebileceği zararları önleme amaçlı koruyucu önlemlerin yeterli seviyede sağlanmadığını ortaya koymaktadır. İş Sağlığı ve Güvenliği’nin önleyici yaklaşımının temelini; risk değerlendirmesi, acil durum planları ve eğitimler oluşturur. Risk değerlendirmesi, iş yerinde, çalışanlara zarar verecek olan etmenlere karşı yeterli tedbir alınıp alınmadığını ortaya koyan teknik bir yaklaşımdır. Risk değerlendirmesinde amaç; iş yerinde, çalışanların, sağlık ve güvenliklerini tehdit eden etmenlerin tespit edilmesi, derecelendirilmesi ve önleyici tedbirlerin belirlenerek çalışma ortamı risklerini kabul edilebilir seviyeye düşürmektir.

Mobilya İmalatında Kimyasal Tehlikelerden Kaynaklanan Hastalıklar

Tahta kesilirken, şekillendirilirken, baskılanırken, zımparalanırken ve cilalanırken tahta tozuna maruz kalınır. Bu tozların etkileri, maruz kalınan süre ve toz parçacıklarının büyüklüklerine göre değişiklik gösterir. Gözler, bu tozlar nedeniyle kızarabalir, allerjik reaksiyon gösterebilir. Cilt ve gözeneklerin de bu tozlarla kaplanması kontakt dermatite neden olabilir.

Bu tozlar en çok solunum yollarını etkiler. Nefes alırken bu tozların burun boşluklarına, akciğerlere ve sinuslere gitmesi bazı hastalıklara neden olmaktadır. Burun allerjik reaksiyon gösterebilir ve sürekli salgı üretir ki bu da sürekli akıntıya neden olur. Astım ve bronşit en sık rastlanan rahatsızlıklardır. Kavak, kırmızı sedir, gül ağacı, tik ağacı, maun ve köknarın kontakt dermatite neden olduğu bilinmektedir. Kavak, kırmızı sedir, gülağacı ve maunun ayrıca astıma neden olduğu saptanmıştır.

Dünya’da marangozluk yapanlar arasında nazal sinüs kanserinin görüldüğü rapor edilmiştir. Ancak özellikle ikinci dünya savaşından sonra bu ülkelerde kullanılan makinaların ve teknolojilerin değişmesi ve bunlarla birlikte koruyucu önlemlerin arttırılması, ortamdaki tozu vakumla çeken aparatların yaygın kullanımı bu riski oldukça azaltmıştır. Ne var ki tozla birlikte, formaldehit ve asbestos gibi kanserojenlere de önemli ölçüde maruz kaldığı bilinen işçilerde akciğer kanseri riskinin çok daha yüksek olduğu belirlenmiştir.

Tahtalar, mobilya sektöründe işlenirken genellikle dışarıdan kimyasallar eklenir. Yapıştırıcılar, çözücüler, cilalar, böceklere karşı koruyucucu, mantarlara karşı koruyucu, su ve neme karşı koruyucular, boyalar, pigmentler ve vernikler, bunlardan bazılarıdır. Bunların neredeyse tamamı uçucudur ve tahta işlenirken veya ısıtılırken ve yakılırken ortamda açığa çıkabilirler. İçlerindeki en önemlileri toluen, metanol, metil etil keton, n-butil alkol ve diklorometandır.

Mobilya İmalatında Biyolojik Tehlikelerden Kaynaklanan Hastalıklar

Tahtalar, biyolojik bulaşıcıları taşıyor olabilirler. Ağaç kabuğunda yetişen küf ve mantar, allerjik reaksiyonlara neden olabilir. Akçaağaç, kızılağaç ve mantar ağacının kabuklarında bulunan mantar sporlarını solumak ise akciğer hastalıklarına neden olmaktadır.

Mobilya İmalatında Kazalar

Ahşap ve mobilyacılık sektöründe en çok karşılaşılan sağlık sorunları, kazalardan kaynaklanmaktadır. Bu kazalar genellikle genç, eğitimsiz ve deneyimsiz işçiler arasında daha sık görülmektedir. Sektörün yapısı itibariyle, çalışanların mesleki bir eğitime tabi olmuş olma oranlarının düşük olması ve işin makine başında öğrenilmesi kaza riskini arttırmaktadır. Bu kazaların önemli bir bölümü sıradan sıyrıklar ve kesiklerden oluşmaktadır. Ancak sıyrıkların ve kesiklerin enfeksiyon kapması sonucu ciddi hastalıklar da ortaya çıkabilir. Bunlarla birlikte kullanılan makinaların keskin olması ellerin ve parmakların kopmasına da neden olabilir. Ayrıca makinalar kullanılırken duruş bozuklukları, kas ve iskelet sistemi ile ilgili rahatsızlıklara neden olmaktadır.

Ahşap Mobilya İmalatında Sağlık ve Güvenlik

Mobilya ve ahşap işleme sektöründe görülen kazalar ve meslek hastalıklarını önlemek konusunda öncelikle makinalarda ve ortamda alınacak önlemlerin, eğer bu başarılamazsa Kişisel Koruyucu Donanımların(KKD) kullanımının büyük önemi vardır. Öncelikle işçiler kullandıkları makinalar ve ortamdaki riskler konusunda eğitilmeli, risk değerlendirme yöntemleri kullanılarak görülen ve görülmesi muhtemel kazaların nasıl ortadan kaldırılabileceği incelenmelidir. Eğer var olan tehlikeler ortadan kaldırılamıyorsa o zaman bu tehlikelerle karşılaşma riski azaltılmalıdır. Bu tehlikelerle karşılaşıldığında sakatlanma ve yaralanma riskini aza indirmek için ise kişisel koruyucu donanımların(KKD) uygun kullanımının büyük önemi vardır.

Daha önceki bölümlerde anlatıldığı gibi tahta tozları son derece tehlikeli olabilir. Bulunulan ortamda iyi bir havalandırma zorunludur. Bu yoksa ya da yeterli olmazsa tozlar ortalıkta uçuşacak ve sürekli çalışanlar tarafından solunulacaktır. Bunlarla birlikte yapıştırıcılar, vernikler, pigmentler, boyalar, tinerler ve çözücüler gibi solunulduğu zaman ciddi rahatsızlıklar yaratan kimyasallar sektörde sürekli kullanıldığı için bütün bu sayılan risklere karşı solunum koruyucu maskeler ve eğer gerekiyorsa solunum cihazları kullanılmalıdır.

Tozlar ve tahtalar kesilirken etrafa sıçrayan kıymık ve ince parçacıkların göze gelmesi durumunda körlüğe neden olabilecek kadar önemli yaralanmalar söz konusu olabilir. Bunu önlemek için öncelikle, tehlike ile işçiler arasına engeller konulması gerekir. Başarılı olunamazsa göz yaralınır ve gözün enfeksiyon kapması işleri daha da zor hale getirebilmektedir. Bunun için mutlaka göz koruyucu donanımlar (KKD) olan gözlükler kullanılmalıdır.

Ağaç İşlemede Kullanılan Makina ve Tezgahlar

Ağaç işlerinde kullanılan araçlar uygun kullanılmadıkları takdirde çok tehlikeli sonuçlar doğurabilecek özelliklere sahiptir. Bu yüzden kullanım sırasında dikkatli olmak ve kullanım talimatlarına uymak çok önemlidir. Bu makineler kulllanılırken gerekli göz koruyucular ve yüz kalkanları kullanılmalıdır. Eğer çalışma alanında üç adım ilerideki bir kişinin konuşmasının duyulamadığı seviyede gürültü varsa bu işitme bozukluklarına yol açabilir. Böyle durumlarda gürültü seviyesine uygun kulak koruyucuların(KKD) kullanılması gerekir. Ağaç işlerinde karşılaşılan en büyük tehlikelerden olan toz ve talaş çalışma ortamında bulunuyorsa oluşan tozun büyüklüğüne göre gerekli solunum yolu koruyucuları(KKD) kullanılmalıdır. Ahşap taşıma sırasında ele kıymık batmaması için eldiven giyilmelidir. Fakat dönen aksamların bulunduğu makineler kullanılıyorsa eldiven, makine parçalarına takılabileceği için, kullanılmamalıdır. Ayağa ağır parçaların düşme tehlikesi olduğunda ayak koruyucu ayakkabıların(KKD) giyilmesi gerekir.

Makineler çalıştırılmadan önce makine koruyucuların yerlerinde ve işlevli durumda oldukları mutlaka kontrol edilmelidir. Ayrıca makinenin yere sabitlenmiş olduğu da kontrol edilmelidir. Aksi takdirde asla çalışmaya başlanmamalıdır. Güç düğmesi çalıştırılmadan kilit sistemlerinin ve durdurucu parçaların kaldırılması gerekir. Açma ve Kapama düğmelerinin operatörün ulaşabileceği alanda bulunması gerekir. Açma düğmesi yanlışlıkla açılmalara karşı uygun kenarlılarla korunmalıdır. Kesme parçaları fazladan kuvvet gerektirmeden işlevini yerine getirecek kadar keskin ve temiz olmalıdır. Parçaların değiştirileceği, ayarlama yapılacağı veya temizleme yapılacağı zamanlarda makine kapatılmalıdır. Malzemeyi kesme parçalarına yönlendirmek için bir itme gereci kullanılmalıdır. Bu işlemi elle yapmak kazalara neden olabilir. Makinenin bulunduğu ortam çalışanların düğmeleri, dönen parçaları ve malzemeyi iyi görebilecekleri uygun bir şekilde aydınlatılmalıdır. Ayrıca ışık kaynağının çalışanın gözünü almayacak bir yerde konumlandırılması gerekir.

Makinenin bulunduğu alan işin yapılabilmesi ve diğer çalışanların çarpmaması için gerekli büyüklüğe sahip olmalıdır. Uzun parçalarla çalışılırken tezgahı genişletmek için ek zeminler kullanılmalıdır. Uzun parçalar makineye giriş ve çıkışlarda mutlaka desteklenmelidir. Ağaç işleri makinelerinin kullanımı sırasında toz ve talaş oluştuğundan, bulunulan ortamın havası etkili cebri bir havalandırma sistemi ile temizlenmelidir. Makineye güç getiren kablolar ya baş hizasının üstünde ya da yerde, ayağa takılmayacak şekilde sabitlenmelidir. Çalışma alanı daima temiz ve düzenli olmalıdır. Yerde biriken talaşlar hemen temizlenmelidir. Bu makineleri eğitimli ve tecrübeli operatörler kullanmalıdır. Makinenin zarar gören parçaları hemen değiştirilmelidir, bu parçalarla asla çalışma yapılmamalıdır. Makinelerde yapılacak ayar veya parça değişikliklerinden önce makine kesinlikle kapatılmalıdır.

Ağaç işleri tezgahlarının dönen parçalarına kaptırılabilecek bol giysiler, kravatlar, atkılar, kolyeler bu makineler kullanılırken veya bunların çevresinde çalışılırken asla giyilmemelidir. Makine kullanımı sırasında vücut pozisyonunun düzgün olması gerekir. Farklı vücut pozisyonlarında yaşanabilecek kaymalar vücut bölümlerinin zarar görmesine neden olabilir. Makinelerin veya kıyafetlerin talaştan temizlenmesinde basınçlı hava kullanılmamalıdır. Makinenin kesici parçaları çıplak elle temizlenmemelidir, makine durduğunda bir fırça veya çubuk yardımıyla parçalar talaştan ve kıymıktan temizlenebilir. Operatörler makineleri çalışır vaziyette bırakıp gitmemelidir, kapama düğmesine basıldıktan sonra makine tamamen durduğunda alanı terketmelidirler. Makinenin çalışmayı bırakmış parçaları makine durmadan asla çıkarılmaya çalışılmamalıdır. Çalışma sırasında operatörün dikkati dağıtılmamalıdır ve tehlikeli şakalar kesinlikle yapılmamalıdır.

Ağaç işleme işlerinde kendi özelliklerine göre önlem alınması gereken çok çeşitli makineler ve tezgahlar bulunmaktadır. Aşağıda bu makineler ve bunlardan kaynaklanacak iş kazalarını önlemek için gereken tedbirler sıralanmıştır.

 Gönye Testere İş Güvenliği

• Kesime başlanmadan önce bıçağın doğru doğrultuda döndüğü kontrol edilmelidir.
• Kesime başlamadan önce motorun son hıza gelmesi beklenmelidir.
• Gönye testere kullanılırken eller kesici kısma yaklaştırılmamalıdır.
• Makineyi fişe takmadan önce anahtarın Kapalı olduğu kontrol edilmelidir. Aksi takdirde makine hemen çalışmaya başlayacaktır.
• Motor havalandırma delikleri kıymık ve talaştan düzenli olarak temizlenmelidir.
• Parçalar yağlanırken ve değiştirilirken yönergeler takip edilmelidir.
• Gönye testeresi asla yerde kullanılmamalıdır. Bir tezgah üzerinde sabitlenerek kullanılmalıdır.
• Kullanılan makinenin özelliklerine uygun olarak belirlenen kesim yapılabilecek en kısa parça uzunluğundan daha kısa parçalar bu makinede işleme tabi tutulmamalıdır.
• Makine aksesuarlarını kullanırken yapılan iş ve kullanılacak testere dikkate alınmalıdır.
• Gönye testerenin çevresinden veya üzerinden karşıya ulaşmaya çalışılmamalıdır.
• Makine durdurulduğunda, dönen bıçak tamamen alt koruma aparatıyla kaplanmadan önce el tetikten çekilmemelidir.

Planya ve Kalınlık Makineleri İş Güvenliği

• Siper uygun pozisyonda sabitlenmelidir.
• Bıçaklar kesilecek derinliğe göre ayarlanmalı, gerekli keskinlikte, dengeli ve güvenli şekilde monte edilmiş olmalıdır.
• Ekipman çalışmaya hazır olacak şekilde yağlanmalıdır.
• Tezgahta kesilebilecek en uzun parçadan bir metre daha uzun bir boşluk sağlanmalıdır.
• Yüzey işlemleri sırasında parçayı aşağı bastırmak için bloklar kullanılmalıdır. Bu ellerin kesim bölgesinden uzak kalmasını sağlayacaktır.
• Çalışılan parçayı aşağı ve yukarı hareket ettirmek için uygulanan kuvvet yeterli miktarda olmalıdır. Dönen makine kısımları zaten malzemenin hareketini sağlayacaktır.
• Kesicilerin uçları köşeli yerine yuvarlak olmalıdır..
• Tezgah üzerinde el aleti bulunmamalıdır.
• Makine ile yapılacak kesimlerin maksimum derinliği kullanılan ekipmanın özelliklerine göre seçilmelidir ve bu değerden daha derin kesimler bir seferde yapılmamalıdır.
• Otomatik iticileri bulunan planya tezgahlarında, geri tepme emniyet mandalları bulunmalı ve bunlar da uygun koruyucu içine alınmalıdır.
• Parçaların son kısımları işlenirken uzun saplı iticiler kullanılmalıdır.
• Kalınlık tezgahlarında bıçağın takıldığı kanal 13 milimetreden, tabla ile bıçak merdanesi (frezesi) arasındaki boşluk 3 milimetreden fazla olmayacaktır.

 Radyal Kollu Testere İş Güvenliği

• Parçayı bıçağa doğru iten el bıçakla aynı hizada olmamalıdır.
• Testerenin bulunduğu tezgahın iki tarafı da kesilebilecek en uzun parçadan 1 metre uzun olmalıdır.
• Dönen testere operatörün durması gereken taraftan bakıldığında aşağı doğru dönmelidir. Parça kesici bölgeye bu
• Dönen bıçağın üzerinde sabit duran ve kesilecek parçanın kalınlığına göre ayarlanabilen iki makine koruyucusu da çalışmaya başlamadan önce kontrol edilmeli ve ayarlanmalıdır.
• İşlenen parça tezgahtan kaldırılmadan önce bıçağın dinlenme pozisyonuna gelmesi beklenmelidir. Tezgahtaki talaş ve kıymıkların temizliği için fırça veya çubuk kullanılmalıdır.
• İşlenen parçada ölçüm yapmak gerekiyorsa, ölçüm yapmadan önce makine güçten kesilmelidir.
• Makine çalışırken iki el serbest kalmamalıdır. Eller parçaya sarsılmaması için ,güvenlik yönergelerine uygun olarak, destek olmalıdır.

Zımpara Makineleri İş Güvenliği

• Eller aşındırıcı yüzeyden uzak tutulmalıdır.
• Zımparaların kullanımı sırasında lokal havalandırma sistemleri ve uygun solunum yolu koruyucuları kullanılmalıdır.
• Küçük parçalar zımparalanırken parmakların zarar görmemesi için bir tutucu ile tutulmalıdır.
• Zımparalanacak yüzeyin bulunduğu parça işleme başlanmadan sabitlenmelidir.
• Aşındırıcı kayışın gerginliği kullanılan ekipmana uygun olarak ayarlanmalıdır.

Ağaç Tornası İş Güvenliği

• Makine yapılacak iş ve ekipmana uygun hızda çalıştırılmalıdır.
• Torna çalıştırılmaya başlamadan önce tüm kelepçelerin ve sabitleyicilerin güvenli konumda olduğundan emin olunmalıdır.
• Ağaç tornalarında, özellikle uzun parçaların işlenmesinde, parçanın gevşeyerek fırlamasına karşı, gerekli koruyucu tedbir alınmalı, kundura kalıbı, ökçe ve tahta topuk gibi parçaların işlenmesinde, döner kalemlerin temas eden kısımları hariç diğer kısımları uygun koruyucu içine alınmalıdır.

Yatar Testere İş Güvenliği

• Yapılacak işin özelliklerine göre uygun bıçaklar seçilmelidir.
• Makine koruyucu bıçağın parçanın üstünde kalan kısmı kaplanacak kadar yükseğe konumlandırılmalıdır.
• İstenen genişlik ayarı yapıldıktan sonra, engelin sabitlendiği kontrol edilmelidir.
• Parça hareket ettirilirken aşağıya doğru ve bıçağın bulunduğu alana doğru itilmelidir. Bu sarsıntıdan kaynaklanabilecek kazaları önleyecektir.
• Parçanın kesim sırasında operatöre doğru geri tepmemesi için üreticinin kullanım talimatlarına göre işlem yapılmalıdır.
• Vücut ve eller olası bir geri tepmeden kaçınmak için bıçağın bir tarafında bulunmalıdır.
• Uzun parçalara işlem yapılırken tezgahın giriş ve çıkış noktaları desteklenmelidir.
• Kısa ve dar parçalarda işlem yapılırken bir itme bloğu kullanılmalıdır. İtme bloğu parçayı, bıçak ve yan duvar arasında bir noktadan itmelidir.
• Eller dönen bıçağın hizasında bulunmamalıdır.
• İşlem yapılırken eller serbest olmamalıdır. İşlenen parça yan duvara ve dönen bıçaklara doğru itilmelidir.
• Hareketli bıçağın üzerinden veya çevresinden karşıya uzanmaya çalışılmamalıdır.
• Parça bıçağın dönüş hızına uygun bir hızda itilmelidir.

 Şerit Testere İş Güvenliği

• Ellerin kaymaması ve parmakların bıçaklara temas etmemesi için siper dümdüz tutulmalıdır.
• Bıçak koruyucu parçanın yüksekliği kesilecek parçanın 3mm üstünde ayarlanmalıdır.
• Testere bıçaklarının genişliği, dişli yapısı, diş hatvesi yapılacak işin özelliklerine göre seçilmelidir.
• Makinenin güç düğmesi kapatıldıktan hemen sonra bıçakların hareketi siper bıçağa önden ya da yandan dayanarak durdurulmamalıdr.
• Testerenin alt ve üst kasnak arasında kalan kısımları uygun nitelik ve sağlamlıkta menteşeli kapaklarla örtülmeli, alt ve üst kasnaklar da, yandan ve üstten tamamen örtülecek şekilde koruyucu içine alınmalı ve kesme yerinde, kapağın alt kısmı, kesilecek parçanın kalınlığına göre ayarlanabilir şekilde olmalıdır.
• Şerit testere tezgahında ince iş yapılırken kullanılmak üzere bir hareketli ışık kaynağı bulunması operatörün işini kolaylaştırır.
• Parçanın bıçaktan geçmesi sağlanırken fazla kuvvet uygulanmamalıdır.
• Şerit testereler daima gergin tutulacak şekilde, kasnakla veya bir germe tertibatı ile ayarlanabilmelidir.
• Herhangi bir sıkışma halinde, şerit testere durmuş olsa dahi, tezgahın motoru durdurulmadan el sürülmemelidir.
• Testerede çatlak görüldüğü anda tezgah durdurulmalı ve çatlamış testereler bir daha kullanılmamalıdır.

Otomobil Sektöründe İş Güvenliği yazımıza linkten ulaşabilirsiniz. Ayrıca blog yazılarımızı takip ederek tüm sektörle alakalı güncel bilgilere ulaşabilirsiniz. Tüm bunlara ek olarak web sayfamızdaki sosyal medya butonlarından Engin İSG firmamızın Facebook, Twitter, Instagram ve Youtube sosyal ağ hesaplarımıza erişim sağlayabilir bizi takip edebilirsiniz.

Engin OSGB (Ortak Sağlık Güvenlik Birimi) olarak tüm sektörlere İSG hizmetleri veriyoruz, talep ve istekleriniz konusunda web sitemiz üzerinden fiyat teklifi alabilir yada 0850 441 67 42  telefon numarasını arayarak ücret Bilgisi öğrenebilirsiniz. Ayrıca tüm hizmetlerimiz için güncel kampanyalarımızdan ve özel indirimlerimizden faydalanabilirsiniz

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmeti