Bağlarbaşı Mh. Şehzade Sk. No:2A Maltepe/İstanbul
0216 389 72 83         0530 909 00 65         TEKLİF AL
tr

Kaynak Sektöründe İş Güvenliği

11.12.2018
527
Kaynak Sektöründe İş Güvenliği

Kaynak Sektöründe İş Güvenliği

Metal Kaynak Sektöründe İş Güvenliği sektör bazında istihdam edilen çalışan sayısı göz önünde bulundurulduğunda küçük ve orta ölçekli işletmeler  sınıfın da yer alan  iş yerlerine göre çalışan sayısının oldukça fazla olduğu görülmektedir.  İstatistikler incelendiğinde, meydana gelen iş kazalarının büyük bir bölümü “makinelerin sebep olduğu kazalar” olarak iş kazaları sebepleri sıralamasında ilk sıralarda yer alıyor.  Bu durum makinelerin çalışanlara verebileceği zararları önleme amaçlı koruyucu önlemlerin yeterli seviyede sağlanmadığını ortaya koymaktadır. İş Sağlığı ve Güvenliği’nin önleyici yaklaşımının temelini; risk değerlendirmesi, acil durum planları ve eğitimler oluşturur. Risk değerlendirmesi, iş yerinde, çalışanlara zarar verecek olan etmenlere karşı yeterli tedbir alınıp alınmadığını ortaya koyan teknik bir yaklaşımdır. Risk değerlendirmesinde amaç; iş yerinde, çalışanların, sağlık ve güvenliklerini tehdit eden etmenlerin tespit edilmesi, derecelendirilmesi ve önleyici tedbirlerin belirlenerek çalışma ortamı risklerini kabul edilebilir seviyeye düşürmektir.

Kaynak(Lehim) ve Isıl Kesme İşlerinde İş Güvenliği

Kaynak işleri, metal işleme sektöründe önemli bir yer tutar. Metal parçalar, kaynak işlemi sonucunda birleştirilir. Genellikle ısı kaynağı gaz ya da elektriktir. Bu ısıl işlem sonucunda metaller eritilmek yolula birleştirilir. Ergitme kaynakları ve Basınç kaynakları olmak üzere iki ana kaynak yöntemi vardır. Başlıca Ergitme Kaynakları yöntemleri Gaz Eritme Kaynağı, Elektrik Ark kaynağı, Mig (metal inert gaz), Mag (metal aktif gaz), Tig (tungstern inert gaz)ve Tozaltı kaynak yöntemidir. Başlıca Basınç Kaynağı yöntemleri ise Nokta direnç kaynağı, Alın direnç kaynağı, Sürtünme kaynağı, Saplama kaynağı ve Soğuk basınç kaynağı yöntemleridir.

Kaynak(Lehim) ve Isıl Kesme İşlerinde Tehlike, Hastalık ve Kazalar

Lehimleme ve kesme İşin Tanımı Tehlikeler
Lehimleme Alev metal yüzeyi ve dolguyapacak çubuğu eritir vemetalleri birleştirir. Metal dumanlar, azot dioksit,karbon monoksit, gürültü,yanıklar, infrared radyasyon,yanıklar, patlamalar
Pirinçle lehimleme Metal yüzeyler, metaleritilmeden birbirine bağlanır.Dolguyu yapan pirincin erimesıcaklığı 450 dereceninüzerindedir. Kadmium dumanı, fluorürler, yanmalar, patlamalar
Gaz Basıncıyla lehimleme Parçalar gaz püskürtmesiylebasınç altında ısıtılır ve parçalardövme yoluyla birleştirilir. İnfrared radyasyon, metaldumanlar, azot dioksit, karbonmonoksit, gürültü, yanıklar,infrared radyasyon, yanıklar, patlamalar
Metal kesme Kesilecek metal alev ile ısıtılır vekesilecek noktaya oksijenpüskürtülür ve kesilir. Metal dumanlar, nitrojen dioksit,karbon monoksit, gürültü,yanıklar, infrared radyasyon,yanıklar, patlamalar
Fluks kaplı lehimleme Fluks kaplı elektroda elektrikakımı verilmesi sonuculehimleme Metal dumanlar, fluorürler,infrared ve UV radyasyonyanıkları, ozon, azot dioksit
Gaz kaplı lehimleme Gaz kaplı elektroda elektrikakımı verilmesi sonuculehimleme UV radyasyon, metal dumanlar,ozon, karbon monoksit, azotdioksit, fluorürler, yanıklar

Kaynak(Lehim) ve Isıl Kesme İşlerinde Hastalıklar

Fiziksel ve Kimyasal Tehlikelerden Kaynaklanan Hastalıklar

Kaynak işleri sırasında kaynak arkının sıcaklığı 6000 C dereceye kadar yükselebilir. Bu yüksek sıcaklıklara temas eden çalışanlarda çok ciddi bölgesel yanıklar görülebilir.

Elektrik ark kaynağından yayılan parlak ışık büyükmiktarda UV radyasyon içerir. Arkın bir anlık parlaması bile, diğer işçilerin arkından gelen tek tük ışınlarda dahi, acı verici konjonktivite neden olur. Doğrudan ark ışınlarına maruz kalan işçiye acilen tıbbi müdahalede bulunulmalıdır. UV radyasyona aşırı maruz kalınması fazla ısınma ve derinin güneş yanığı seviyesinde yanmasına neden olabilir.

Gürültü, plazma kaynağı, direnç kaynağının bazı türleri ve gaz kaynağı gibi birkaç kaynak yönteminde karşılaşılan bir tehlikedir. Ayrıca kaynak işlemi sonucu ortaya çıkan tozun ortamdan uzaklaştırılması için kullanılan basınçlı hava pompaları da yüksek miktarlarda gürültüye neden olabilir. Fazla gürültülü ortamlarda çalışan işçilerde Gürültüye Bağlı İşitme Kaybı görülebilir.

Kaynak yapılırken korunması gereken organların başında göz gelmektedir. Kaynak yapılırken ortaya çıkan kıvılcımlara çıplak gözle bakılması son derece tehlikelidir. Ayrıca bunların göze girmesi körlüğe bile neden olabilir. Çıplak gözle kaynağa bakmak son derece tehlikeli olduğu için sonunda ‘mavi-gri görüş’ olarak bilinen rahatsızlık ortaya çıkabilir ki günlerce bazen daha uzun süre buğulu görme ve gözleri kapadıktan sonra ateşli görmeye neden olur.

Ayrıca karbon monoksit, azot dioksit, kadmium dumanı ve diğer metal dumanlara maruz kalınması da oldukça tehlikelidir. Metal duman ateşi oldukça çok görülen bir rahatsızlıktır. Bir metalin ya da oksitlerinin partiküllerinin solunmasından birkaç saat sonra ortaya çıkan akut bir durumdur. Önce ağızda kötü bir tat hisedilir daha sonra solunum yolları mukozası tahriş olur. İlerleyen saatlerde ise öksürük, göğüs daralması, halsizilik ve ishal kendini gösterir. Hastalığın etkisi 24 saatten çok daha fazla sürebilir.

Metal oksitlerden karbon, kalay, demir ve aluminyum nispeten daha az zararlı olmakla beraber kadmiyum, krom, nikel, kurşun, vanadyum, mangan, civa, molibden, titanyum ve çinkonun oluşturduğu metal oksitler irritan ve toksik etki gösterirler. Çalışma sırasında fazla miktarda demiroksite maruz kalan çalışanların bir akciğer hastalığı olan sideroz’e yakalanma riskleri artar. Çalışılan ortamda havaya krom, kurşun veya mangan oksitleri karışıyorsa bu bileşikler kanserojen olduğundan çalışanlarda akciğer kanserine yol açabilirler.

Kaynak esnasında ortaya çalışılan metalin buharı, gazlar ve tozlar gibi hava kirleticiler çıkar. Bu hava kirleticiler uzun vadede akciğerlerde birikerek pnömokonyoz riski teşkil ederler. Ayrıca pnömokonyoz hastalığından yakınan pekçok işçide kronik bronşit de vardır. Lober pnömoni, bronkopnömoni de pnömokonyoz ile birlikte anılan diğer hastalıklardır.

Kaynak(Lehim) ve Isıl Kesme İşlerinde Kazalar

Elektrik kaynakları kullanılırken yaşanabilecek kazaların başında çarpılmalar gelir. İnsan vücudu elektriği ilettiğinden elektrikli aletlerle çalışmak her zaman risklidir. Kaynak makineleri ortalama 30-40 V değerleri arasında çalışırlar fakat boşta çalışma gerilimleri 70-100 V arası değerlere ulaşabilir. Düşük akımlarda dahi kasılmalar, yanıklar oluşabilir. Akım şiddeti, elektriğin vucuttaki rotası ve vücuttan geçiş süresi arttıkça, elektrik ölüme dahi neden olabilir.

Kaynak atölyelerinde gaz kaynaklarında kullanılmak üzere bulundurulan patlayıcı ve yanıcı gazlar bu tip kazalara neden olabilir. Atölyede bulunan gaz tüplerinden sızan patlayıcı bir gazın havada birikmesi sonucu güçlü patlamalar yaşanabilir. Ayrıca kaynak işlemi sırasında sıçrayan kıvılcımlar da yangına neden olabilir.

Kaynak İşlerinde Sağlık ve Güvenlik Önlemleri

Kaynak yapan çalışanlar yanıklardan korunmak için yanmaz iş elbiseleri giymelidir. Yanmaz eldivenler kullanmalıdır. Sıcak çapakların ayağa girmesinin önlenmesi için uzun konçlu, malzeme düşmelerine karşı çelik burunlu botlar giyilmelidir. Baş üstü çalışması yapılıyorsa deri başlık ve omuzluk kullanılmalıdır. Ayrıca kaynak yapılan ortamda tutuşabilecek maddeler bulunmamalıdır. Kaynak atölyeleri temiz ve tertipli olmalıdır.

Kaynak yapılan ortamın havası çok güçlü havalandırma sistemleriyle temizlenmelidir. Lokal ve genel havalandırma yöntemleri birlikte kullanılmalıdır. Havalandırma yöntemi seçilirken kullanılan kaynak yöntemi de göz önüne alınmalıdır.

Kaynak yapılan alanda yüksek seviyede gürültüyle çalışan işçiler kulak koruyucuları kullanmalıdır. Eğer gerekliyse ve mümkünse gürültü kaynağı ortamdan izole edilmelidir.

Kaynak işlemi sırasında kaynak yapan çalışanın yüz siperi ve gözlük kullanması zorunludur. Kaynak sırasında ortaya çıkan hava kirleticilerden korunmak için de solunum yolu koruyucuları kullanılmalıdır. Ortamda çalışan diğer işçilerin de gerekli durumlarda bu koruyucuları kullanmaları gerekmektedir. Fakat, kaynak yapılan bölgenin paravanlarla diğer bölgeden ayrılması diğer çalışanların bazı tehlikelerden kurtulması sağlanabilir.

Basınçlı gaz tüpleri, yangın ve patlamalara neden olabileceklerinden, depolanmaları sırasında çeşitli tedbirler alınmalıdır. Yangın yönetmeliği yönergeleri depoda bulunan gaz tüpleri dikkate alınarak hazırlanmalıdır. Tüpler, kuru, havalandırmalı depolarda antreden, asansörden, koridorlardan ve merdivenlerden uzak alanlarda depolanmalıdır. Tüplerin bulunduğu alanda sigara içilmemeli, ateşli malzemeler kullanılmamalıdır. Silindir tüpler dikey pozisyonda depolanmalı iletken olmayan kemerlerle sarılmalıdır.  Tüpler yere, buza suya tuza temas etmemeli, yüksek sıcaklıkta bulunmamalıdır. Oksijen tüpleri ve yakıt gazları ayrı durmalıdır. Tüpler, elektrik tesisatlarına temas edebilecekleri yerlerde bulundurulmamalıdır. Arkların tüplere çarpmalarına karşı önlem alınmalıdır. Donmuş valfler ateşle veya kaynar suyla çözdürülmeye çalışılmamalıdır.

Boş veya kullanılmayan tüpler işaretlenerek dolu olanlarından ayrılmalıdır. Boş tüpler bekletilmeden üreticiye geri gönderilmelidir. Kullanılan tüpler kaynak yapılacak yerlere uygun kaynak arabaları ile taşınıp kullanılmalı, eğer sabit olarak kaynak işleri yapılıyorsa tüpler dik olarak bulundurulmalı ve devrilmeye karşı önlem alınmalıdır. Asetilen tüpleri yatar vaziyette taşınmamalı ve çalışma ortamında yatar vaziyette bulundurulmamalıdır. Yatık durumda olan bir asetilen tüpü kullanılmadan önce en az 2 saat dik konumda tutulmalıdır. Ayrıca, doldurulan asetilen tüpleri 12 saat dik olarak bekletildikten sonra kullanılmalıdır. Asetilen temas eden boru veya tesisat bakırdan veya % 70 den fazla bakırlı alaşımdan yapılmış olacaktır.

 

Yangın ve patlamalardan korunmak için aşağıda sıralanan önlemler alınmalıdır:

  • Tahta yapıların ve zeminlerin kullanımından kaçınılmalıdır.
  • Tutuşabilecek maddeler ortamda bulunmamalıdır.
  • Asetilen gazının havada %2 ila %80 arasında bulunduğu tüm durumlarda patlama gerçekleşebileceği için yeterli havalandırma ve az kaçağının olmadığının gözlenmesi gerekir. Gaz kaçaklarının kontrolü yalnızca sabunlu su ile yapılmalıdır.
  • Oksijen gazının kullanımı da çok kritiktir. Oksijenin havada yüksek miktarlarda bulunması ortamdaki maddelerin tutuşmasına neden olabilir.
  • Magnezyum veya tutuşabilen metallerin bulunduğu alaşımlar alevlerden ve arklardan uzak tutulmalıdır.
  • İşyerinde çıkabilecek yangına uygun yangın söndürme ekipmanı hazır bulunmalıdır. Asetilen jeneratörü kullanılan düşük basınçlı tesislerde, kuru kum kovalar da bulundurulmalıdır; kuru toz veya karbon dioksit yangın söndürücüler tatmin edicidir. Su asla kullanılmamalıdır.

Kaynak işlemi sırasında ark ucundaki alevin geri tepmesinin engellenebilmesi için geri tepme emniyet valfleri veya alev tutucu sistemler kullanılmalıdır.

Kaynak işlemi açık alanda yapılıyorsa, gaz, toz ve metal buharı daha az risk oluşturur. Bu durumda çalışan işçinin hava kirletici dumanları solumaması için hava akış yönünü arkasına alması gerekmektedir.

Kazan, tank gibi kapalı ve dar alanlarda yapılan kaynak çalışmalarında patlama, zehirlenme, oksijensiz kalma gibi riskler oluşur. Kapalı alanda çalışacak işçi alana girmeden, sorumlu kişilerce kapalı alanın çalışmaya uygun olduğu belirtilmelidir. Kaynak sırasında boğucu gaz çıkışının yanı sıra oksijen de tüketildiği için kapalı alanlarda çalışılırken havalandırma hayatidir. Kapalı alana sağlanan gaz, basınçlı hava, enerji ve benzeri sistemler anında kesilebilecek durumda hazırlanmalıdır. Kapalı alanda çalışan kaynakçı emniyet kemeri ve emniyet ipi takmalıdır. Kapalı alanlarda çalışmalar asla yalnız yapılamaz.

Kaynak Yöntemlerine göre güvenlik önlemleri

Kaynak yapabilmek için gerekli ısının üç şekilde sağlanabilir.

  • Gaz Ergitme Kaynağında; yanıcı gaz ile havanın veya oksijenin tutuşmasından çıkan alevden,
  • Elektrik Ark Kaynağında; bir elektrot ile çalışılan parçanın veya iki elektrotun arasında oluşan arktan,
  • Direnç Kaynağında; iki veya daha fazla parçanın arasındaki akım geçişinin neden olduğu elektrik direncinden.

Elektrik Ark Kaynağı İş Güvenliği

  • Şalter makine üzerinde veya çok yakınında olmalıdır.
  • Çıplak el veya ıslak giysilerle kaynak elektroduna ve içinden elektrik geçen parçalara dokunulmamalıdır.
  • Çalışanın ayakları altına kuru kontplak, kauçuk paspas veya başka kuru izolasyon malzemeleri konulmalıdır.
  • Kuru, deliksiz, yırtıksız ve söküğü olmayan eldivenler giyilmelidir. Eldivenler ıslanıyorsa hemen değiştirilmelidir.
  • Hareketin sınırlı olduğu veya düşme tehlikesinin olduğu nemli alanlarda AC çıkışı kullanılmamalıdır. AC çıkışı ancak kaynak yapmak için zorunlu olduğu durumlarda kullanılmalıdır. Bu durumlarda kumandalı çıkış denetim sistemleri, varsa, kullanılmalıdır.
  • Kaynak makinesi tamir edileceği veya ayarlama yapılacağı zaman makineye gelen güç kesilmelidir.
  • Çalışılacak alan ıslaksa ve vücudun parçaya teması engellenemiyorsa voltaj düşürücü araçlarla birlikte yarı otomatik sabit gerilim kaynağı kullanılmalıdır.
  • Topraklama telinin ucu kaynak yapılan noktaya yakın olmalıdır.
  • Boşta çalışma geriliminin 65 V’tan yüksek olduğu kaynak makinelerinde kaynak kablo ve penselerinin izolasyonlu olmasına dikkat edilmeli, çıplak olarak pense ve topraklamaya dokunulmamalıdır.
  • Teller ıslak ve yağlı olmamalıdır ve sıcak metal ve kıvılcıma karşı korunmuş olmalıdır.
  • Güç girişi kablolarının doğru bağlandığı ve yıpranmadığı kontrol edilmelidir. Yıpranmış kablolar kullanılmamalıdır.
  • Kaynak yapılmıyorken ekipman kapalı durumda olmalıdır.
  • Giriş bağlantıları yapılırken topraklama telinin bağlı olduğundan emin olunmalıdır.
  • Eğer çalışılan parçanın da topraklanması gerekiyorsa ayrı bir kablo ile doğrudan topraklanmalıdır.
  • Elektrik kaynağı yapılan yerler diğer işçilenden yüksekte ve ışık geçirmeyen paravanlarla ayrılmış olmalıdır.
  • Bağlantılar ve prizlere yalnızca yetkili kişiler müdahale etmelidir.
  • Kablolar vücuda dolanmamalıdır.
  • Makine ve ekipman yalıtılmış, topraklanmış, kaynak penseleri kabzalı ve dış yüzeyleri yalıtılmış olmalıdır.

Gaz Ergitme Kaynağı İş Güvenliği

  • Kaynak yapılan ortamda kullanılmakta olan gaz tüpleri dışında başka tüpler bulundurulmamalıdır.
  • Kaynak işlemi bittiğinde tüpleri vanaları kapatılmalıdır.
  • Her şey tamamen kapatıldıktan sonra hortumlar çıkarılmalıdır.
  • Tüp valfı yanıcı gazlarda sol, yakıcı gazlarda sağ vida dişlidir.
  • Asetilen tüpünün vanası bir buçuk turdan fazla açılmamalıdır.
  • Gazın tüpten çıkış hızı yanma hızını geçtiği takdirde geri ateşleme başlar, durdurulmazsa patlamaya neden olabilir. Geri tepme emnşyet valfleri kullanılarak bu durum engellenmelidir.
  • Oksijen tüpünün çevresinde yağ bulunmamalıdır.
  • Tüplerde giriş ve çıkış basıncını göstermek üzere iki adet manometre bulunur.
  • Silindir tüpler her zaman dik konumda olmalıdır. Asetilen tüpleri yan yattıysa 12 saat dik olarak bekletilmeden kullanılmamalıdır.
  • Oksi-asetilen kaynağı yapılırken önce oksijen tüpünün vanası açılmalıdır.
  • Oksijen ve asetilen tüpleri aynı yerde depolanmamalıdır.

Gazaltı Kaynağı ve Tozaltı Kaynağı İş Güvenliği

  • Kaynak yapılan metalin üzerinde boya veya kaplama varsa bunun buharının zararlı olup olmadığı saptanmalıdır. Mümkünse bu kaplamalar metalden sıyrılmalıdır.
  • Kuru, deliksiz, yırtıksız ve söküğü olmayan eldivenler giyilmelidir. Eldivenler ıslanıyorsa hemen değiştirilmelidir.
  • Çalışanın ayakları altına kuru kontplak, kauçuk paspas veya başka kuru izolasyon malzemeleri konulmalıdır.
  • Çalışılacak alan ıslaksa ve vücudun parçaya teması engellenemiyorsa voltaj düşürücü araçlarla birlikte yarı otomatik sabit gerilim kaynağı kullanılmalıdır.
  • Çıplak el veya ıslak giysilerle kaynak elektroduna ve içinden elektrik geçen parçalara dokunulmamalıdır.
  • Elektrot tutucu ve kablo izolalasyonu zarar gördüğü durumda kullanılmamalıdır.
  • Kullanılan kimyasalların Malzeme Güvenlik Bilgi Formları (MSDS) kontrol edilmeli ve bu formun yönlendirmesine göre kullanılacak havalandırma yöntemine karar verilmelidir.

Direnç Kaynağı İş Güvenliği

  • Akım giriş uçları, vida veya saplama ile iyice sabitlenmeli ve buralarda fişler kullanılmamalıdır. Fişler sadece kumanda devresinde kullanılmaldır.
  • Ortam havasında alevlenebilir toz, gaz veya sıvı buharları (benzin gibi) varsa kaynak işlemine başlanmamalıdır.
  • Kaynak işleminden sonra ortamda kıvılcım, parlayan köz ve alev olmadığı kontrol edilmelidir.
  • Kullanılan ekipmanın kapasitesi üstünde performans gerektiren işler yapılmamalıdır.
  • Sadece uygun ve doğru fünye ve devre kesicier kullanılmalıdır.
  • Kaynak yapacak işçinin üzerinde çakmak, kibrit gibi kolay tutuşan maddeler bulunmamalıdır.
  • Kullanılan yüksek gerilim güç kablolarının uzunlukları gerektiği kadar olmalıdır.
  • Dirençli kaynak makinalarının punto noktası ile gerilim altındaki kısımları yalıtılmış olmalıdır.
  • Makinelerin kablolarının anahtarı üzerinde veya yakında olmalıdır.
Ürün ve Hizmetlerimiz Hakkında Daha Fazla Bilgi Almak İçin Bizi Arayabilirsiniz:
Call Now ButtonHemen Ara