Süt Ürünleri Sektöründe İş Güvenliği
Süt Ürünleri Sektöründe İş Güvenliği sektör bazında istihdam edilen çalışan sayısı göz önünde bulundurulduğunda küçük ve orta ölçekli işletmeler sınıfında yer alan iş yerlerine göre çalışan sayısının oldukça fazla olduğu görülmektedir. İstatistikler incelendiğinde, meydana gelen iş kazalarının büyük bir bölümü “makinelerin sebep olduğu kazalar” olarak iş kazaları sebepleri sıralamasında ilk sıralarda yer alıyor. Bu durum makinelerin çalışanlara verebileceği zararları önleme amaçlı koruyucu önlemlerin yeterli seviyede sağlanmadığını ortaya koymaktadır. İş Sağlığı ve Güvenliği’nin önleyici yaklaşımının temelini; risk değerlendirmesi, acil durum planları ve eğitimler oluşturur. Risk değerlendirmesi, iş yerinde, çalışanlara zarar verecek olan etmenlere karşı yeterli tedbir alınıp alınmadığını ortaya koyan teknik bir yaklaşımdır. Risk değerlendirmesinde amaç; iş yerinde, çalışanların, sağlık ve güvenliklerini tehdit eden etmenlerin tespit edilmesi, derecelendirilmesi ve önleyici tedbirlerin belirlenerek çalışma ortamı risklerini kabul edilebilir seviyeye düşürmektir.
İçindekiler
Süt Ürünleri Üretiminde Hastalıklar
Süt Ürünleri Üretiminde Biyolojik Tehlikelerden Kaynaklanan Hastalıklar
Süt, hayvansal kaynaklı bir besin maddesi olduğu için çeşitli biyolojik riskleri taşımaktadır. Hayvandan süte, sütten insana geçebilen başlıca hastalıklar tüberküloz, bruselloz ve salmonellozistir. Bu nedenle süt ürünleri üretim tesislerinde, bu hastalıkların çalışanlara bulaşma ihtimali söz konusudur. Özellikle çiğ süt toplanan tanklarda mikroorganizmaların çoğalması kaçınılmazdır.
Süt üretim tesislerinde çalışanlar işlenmemiş ham sütte bulunabilecek çeşitli bakteri ve diğer mikro biyolojik tehlikelere maruz kalırlar. Bu mikro biyolojik tehlikeler süte çevreden veya süt sağımı yapılan hayvandan bulaşabilir. Sütün içinde koli basili olarak adlandırılan E. coli bakterisinin en zararlı tipi olan E. coli O157:H7 ve çeşitli brusella mikropları bulunabilir.
Süt Ürünleri Üretiminde Kimyasal Tehlikelerden Kaynaklanan Hastalıklar
Ayrıştırma işinde kullanılan hidrojen sülfürün solunması çalışana zarar verebilecek etkiler gösterebilir. Hidrojen sülfürün solunum yoluyla alınması çalışanda sinir sistemi sorunlarına, baş ağrısına, göz tahrişine ve koku alma duyusunun kaybolmasına neden olabilir. Uzun süre veya fazla miktarlarda hidrojen sülfür soluyan çalışanlarda zehirlenme görülebilir.
Amonyaklı soğutma ünitelerinde gerçekleşecek amonyak sızıntıları çalışanına solunum ve hava yoluyla etki eder. Bu maruziyet sonucunda çalışanda göz ve burun tahrişi görülebilir.
Süt ve süt ürünlerinin tüketici için gıda güvenliği açısından uygun olmasını sağlamak amacıyla süt ürünleri üretim tesislerinde güçlü temizleyiciler kullanılır. Dezenfekte, temizleme ve durulama işlemlerinde kullanılan kimyasalların deriye temas etmeleri sonucu çalışanlarda dermatit ve solunum yoluyla alınmaları durumunda solunum yolu tahrişi görülebilir.
Silolara konulan malzemelerin besleyiciliğini artırmak amacıyla kullanılan formik asit gibi silo katkı maddelerinin buharlarının uzun süre solunması sonucu çalışanda solunum yolu tahrişi görülebilir. Havaya karışan dumanın bulunduğu ortamda çalışanların ayrıca gözlerinde tahriş olabilir.
Süt Ürünleri Üretiminde Fiziksel Tehlikelerden Kaynaklanan Hastalıklar
Süt ürünleri üretim tesislerinde çeşitli işlemlere tabi tutulan sütün veya süt ürününün özellikle süt sağma, öğütme, karıştırma, kalıplama ve paketleme işlemlerinde ve homo jenizatörlerde yüksek seviyelerde gürültü ortaya çıkar. Bu şiddette gürültüye maruz kalan çalışanlarda gürültüye bağlı işitme kaybı görülme olasılığı artar.
Süt ürünleri üretim tesislerinde, ürünlerin bozulmaması için tutuldukları soğuk depolarında çalışanlar aşırı soğuğa maruz kalırlar. Bu depoların özellikle soğuk hava üfleyen havalandırma kısımlarının yakınında çalışma yapılıyorsa çalışan soğuk ısırması ve soğuk stresi gibi rahatsızlıklar yaşaması mümkündür. Sıcaklıkları çok düşük olan soğuk depolarında çalışanların hipotermi geçirmesi olasılığı vardır.
Süt ve süt ürünleri üretiminin farklı aşamalarında, çalışanların doğal vücut duruşuna aykırı pozisyonlarda çalışmaları gerekebilir. Sütün temininden, paketlenen süt ürünlerinin taşınmasına kadar geçen üretim aşamalarında çalışanlar ağır kaldırmadan veya yanlış vücut duruşlarından dolayı kas ve iskelet sistemi rahatsızlıklarına yakalanabilirler.
Süt Ürünleri Üretiminde İş Kazaları
Süt ve süt üretim tesislerinde çalışma ortamındaki aktivitelere uygun olmayan zeminden kaynaklanan kazalar yaşanabilmektedir. Zeminden kaynaklanacak kazalar genelde kayma ve takılma sonucu düşmelerdir. Zeminin ıslak, kirli, düzensiz ve zarar gören yerlerin çukurlaşmış olması çalışanların düşmesine neden olabilmektedir. Ayrıca iş yeri zemininde bulunan sabitlenmemiş veya yerleri belirlenmemiş ekipmanlar nedeniyle de çalışanlar takılıp düşme sonucu zarar görebilirler. Kayma veya takılıp düşme kazaları çalışanlar tarafından genellikle hafif yaralanmalar ile atlatılsalar da bu kazalar kemik kırılmaları, ciddi yaralanmalar ve hatta ölümle sonuçlanabilmektedir.
Yangın ve patlama riski yanıcı ve patlayıcı malzemelerin kullanıldığı ve patlayıcı ortam oluşabilecek iş yerlerinde ortaya çıkar. Süt ve süt üretim tesislerinde amonyak sistemindeki sızıntı, kuru süt tozu gibi yanıcı ve patlayıcı maddeler, yüksek basınçlı hidrolik ekipmanlardan kaynaklanan sızıntı veya bu ekipmanların yakınlarında kaynak çalışması yapılması yangın ve patlamalara neden olabilmektedir.
Süt ve süt ürünleri üretimi için tesise gelen ham sütü taşıyan tankerler, sevk işlemleri için fabrika alanı içine giren kamyonlar ve tesis içi taşımanın yapılmasını sağlayan forklift çalışanlar için kaza tehdidi oluşturur. Bu taşıtların çalışanlara çarpması veya birbirlerine çarpması sonucu yaşanan kazalar bu ekipmanları kullanan ve bunların çevresinde çalışan kişilere ciddi zararlar verebilir. Ayrıca kamyon ve tankerlerin üzerilerinde çalışma yapmayı gerektiren durumlarda, çalışanlar kendilerine zarar verebilecek bir yükseklikten düşebilirler.
Diğer tüm üretim tesislerinde olduğu gibi süt ve süt ürünleri üretiminde de elektrik kaynaklı kaza ve yangınlar meydana gelmektedir. Bu tesislerde özellikle zeminin ıslak oluşu çalışanlar için risk oluşturabilir.
Süt ve süt ürünleri üretiminde kullanılan makineler çalışanlar için tehlike oluşturabilir. Makinelerin hareketli parçaları ve döner aksamları çalışanların parmak, el ve kollarının sıkışabileceği tehlikeli kısımlardır. Örneğin, süt ürünleri üretiminde kullanılan endüstriyel mikserlerin karıştırıcı kısımlarına çalışanların el ve kolları takılabilir.
Yüksek basınçlı hidrolik ekipmanlardan sızan sıcak malzemelerin veya temizlik için kullanılan buharın çalışana temas etmesi sonucu çalışanda yanık oluşabilir. Ayrıca, sıvı amonyak soğutucunun çalışana temas etmesi durumunda çalışanda kriyojenik yanma (soğuk yanığı) görülme riski vardır.
Süt ürünleri üretim tesislerinde bulunan tankların içinde yapılan çalışmalar sırasında kapalı alanda çalışmadan kaynaklanan boğulma riski ortaya çıkar. Bu tanklarda yapılan özellikle temizlik çalışmaları sırasında, çalışanlar boğucu kimyasallar ve oksijen yetersizliği nedenleriyle boğulabilir.
Süt Ürünleri Sağlık ve Güvenlik Önlemleri
Soğuk depolarda yapılacak çalışmalar önceden planlanarak soğukta geçirilecek süre belirlenmeli ve buna göre çalışanlar arasında rotasyon yapılarak uzun süre soğuğa maruziyet engellenmelidir. Soğukta çalışanlar termal iş elbisesi kullanmalıdır. Çalışanların hipotermiye girmesi durumunda kullanılmak üzere gerekli ilk yardım malzemeleri işyerinde bulundurulmalıdır.
Çalışanların zeminden kaynaklanacak iş kazalarından korunması için çalışma ortamının temiz ve düzenli olması gerekir. Zemine dökülen sıvı malzemeler bekletmeden temizlenmeli ve çalışanlar kaymaz iş güvenliği ayakkabısı kullanmalıdır. İş yerindeki tüm geçiş yolları iyi aydınlatılmış olmalı ve kullanılan ekipmanlar gelişigüzel bırakılmamalıdır. Özellikle soğuk depolarda zeminde meydana gelecek buzlanmaya karşı önlem alınmalıdır.
Tesisteki yangın ve patlama risklerini ortadan kaldırabilmek için çalışmalar yapılmalı ve yanıcı ve patlayıcı malzemeler tespit edilerek bunların depolandığı ve kullanıldığı alanlarda ateşli çalışma yapılmayacak şekilde çalışmalar programlanmalıdır. Amonyaklı soğutma sistemlerinde amonyak sızıntısını algılamak üzere sızıntı dedektörleri bulunmalıdır. Süt tozu püskürtme işleminin yapıldığı alanda kullanılan elektrikli ekipman ex-proof olmalıdır.
Süt ve süt ürünleri üretim tesisinde kullanılan kimyasalların tümünün Malzeme Güvenlik Bilgi Formları(MSDS=MGBF) temin edilmeli ve bu kimyasalların çalışanlara hangi şekilde tehlike oluşturacağı ile ilgili bilgi tüm çalışanlarla paylaşılmalıdır. Kimyasal malzemeler kendi özel kaplarında saklanmalı ve uygun şekilde etiketlenmelidir. Soluma yoluyla çalışana zarar verebilecek kimyasalların kullanıldığı alanların havalandırması iyi olmalı ve gerekli durumlarda çalışanlar solunum yolu koruyucuları kullanmalıdır. Çalışanlara deri yoluyla etki edebilecek kimyasalların kullanımı sırasında eldiven kullanılmalıdır. Kimyasallarla yapılan tüm çalışmalarda koruyucu gözlük kullanılmalıdır.
Gürültülü çalışan iş ekipmanları mümkün olduğunca çalışma ortamından izole edilmeli ve tüm çalışanların gürültüden etkilenmeleri engellenmelidir. Gürültülü ortamda çalışanlar kulak koruyucu donanım kullanmalıdır.
Süt ve süt ürünleri üretim tesislerinde çalışanların kas ve iskelet sistemi hastalıklarından korunması için iş yerindeki ekipmanların ergonomi prensipleri göz önünde bulundurularak organize edilmesi gerekir. Kullanılan makinelerin operatörlerinin fiziksel özelliklerine ve vücudun doğal duruşuna uygun olarak kullanılmasını sağlamak üzere iş organizasyonu yapılmalıdır. Taşıma işleri sırasında mümkün olduğunca kaldırma ekipmanları kullanılmalı ve ağır ve büyük yükler tek kişi tarafından kaldırılmamalıdır.
Süt ve süt ürünleri üretiminde çalışanların hayvansal kaynaklı hastalıklar ve mikroorganizmalardan korunabilmesi için iş yeri hijyenine önem verilmelidir. Özellikle çiğ süt tanklarının temizliğinin düzenli ve sık aralıklarla yapılması gerekir.
Tesise süt ve diğer ham maddeleri getiren tanker ve kamyonların giriş çıkışlarının güvenli şekilde yapılabilmesi için geçiş yolları planlanmalıdır ve araç giriş çıkışları kontrollü şekilde yapılmalıdır. Yükleme ve boşaltma işlerinde çalışanlar iş güvenliği ayakkabısı kullanmalıdır. Kaldırma ve taşıma ekipmanlarını kullanan tüm çalışanların operatörlük belgesi olmalıdır.
Çalışanların elektrik risklerinden korunabilmesi için elektrik ve topraklama tesisatlarının kontrollerinin yetkili kişilerce yapılması gerekir. Elektrik işlerinde kullanılan ekipmanların yalıtkan malzemeden yapılmış olması gerekir. Elektrik panolarının önlerinde izole paspaslar bulunmalıdır. Nemli ortamlarda elektrikle ilgili çalışma yapılmamalı, ortam nem ve sudan arındırıldığında bu çalışmalar yapılmalıdır.
Süt ve süt ürünleri üretiminde kullanılan makine ve ekipmanlardan kaynaklanacak kazaları önlemek için bu makinelerin hareketli ve döner aksamları gibi tehlikeli kısımlarının koruyucu içine alınması gerekir. Bakımı yapılacak veya kullanım dışı olan makinelerin kullanımını engellemek için kilitleme etiketleme sistemi uygulanmalıdır.
Şeker Üretiminde İş Güvenliği yazımıza linkten ulaşabilirsiniz. Ayrıca blog yazılarımızı takip ederek tüm sektörle alakalı güncel bilgilere ulaşabilirsiniz. Tüm bunlara ek olarak web sayfamızdaki sosyal medya butonlarından Engin İSG firmamızın Facebook, Twitter, Instagram ve Youtube sosyal ağ hesaplarımıza erişim sağlayabilir bizi takip edebilirsiniz.
Engin OSGB (Ortak Sağlık Güvenlik Birimi) olarak tüm sektörlere İSG hizmetleri veriyoruz, talep ve istekleriniz konusunda web sitemiz üzerinden fiyat teklifi alabilir yada 0850 441 67 42 telefon numarasını arayarak ücret Bilgisi öğrenebilirsiniz. Ayrıca tüm hizmetlerimiz için güncel kampanyalarımızdan ve özel indirimlerimizden faydalanabilirsiniz
