Bağlarbaşı Mh. Şehzade Sk. No:2A Maltepe/İstanbul
0216 389 72 83         0530 909 00 65         TEKLİF AL
tr

Çimento Üretiminde İş Güvenliği

01.12.2018
545
Çimento Üretiminde İş Güvenliği

Çimento Üretiminde İş Güvenliği  sektör bazında istihdam edilen çalışan sayısı göz önünde bulundurulduğunda küçük ve orta ölçekli işletmeler  sınıfında yer alan  iş yerlerine göre çalışan sayısının oldukça fazla olduğu görülmektedir.  İstatistikler incelendiğinde, meydana gelen iş kazalarının büyük bir bölümü “makinaların sebep olduğu kazalar” olarak iş kazaları sebepleri sıralamasında ilk sıralarda yer alıyor.  Bu durum makinaların çalışanlara verebileceği zararları önleme amaçlı koruyucu önlemlerin yeterli seviyede sağlanmadığını ortaya koymaktadır. İş Sağlığı ve Güvenliği’nin önleyici yaklaşımının temelini; risk değerlendirmesi, acil durum planları ve eğitimler oluşturur. Risk değerlendirmesi, iş yerinde, çalışanlara zarar verecek olan etmenlere karşı yeterli tedbir alınıp alınmadığını ortaya koyan teknik bir yaklaşımdır. Risk değerlendirmesinde amaç; iş yerinde, çalışanların, sağlık ve güvenliklerini tehdit eden etmenlerin tespit edilmesi, derecelendirilmesi ve önleyici tedbirlerin belirlenerek çalışma ortamı risklerini kabul edilebilir seviyeye düşürmektir.

Fiziksel ve Kimyasal Tehlikelerden Kaynaklanan Hastalıklar

Çimento fabrikalarında var olan bir diğer tehlike titreşimdir. Ağır taşıma araçlarını kullanan çalışanlar tüm vücut titreşimine maruz kalırlar. Özellikle eski iş makinalarıni kullanan çalışanlar yeni makinaleri kullananlara göre daha fazla titreşime maruz kalarak çalışırlar. Bunun yanında, hilti gibi aletleri kullanan çalışanlar el-kol titreşimine maruz kalırlar. Uzun süreler el-kol titreşimine maruz kalınarak yapılan çalışmalar sonucu çalışanda beyaz parmak hastalığı görülme riski oluşabilir.

Çimento fabrikalarında, fanlar, jeneratörler, motorlar, öğütücü değirmenler gibi gürültülü çalışan ekipmanlar bulunmaktadır. Buna ilave olarak çimento fabrikaları, hammadde kaynaklarına sahip ocaklara yakın kurulduğu zaman ağır taşıma araçları ile patlatma ve sondaj işlemleri ek gürültü oluşturmaktadır. Çalışma ortamındaki gürültü seviyesi 120 dB’e kadar çıkabilmektedir. Çalışanlar bu seviyedeki gürültüye maruz kalan çalışanlarda işitme kaybı görülmesi oldukça olasılık dahilindedir.

Normal Portland çimentosu, serbest silis tanecikleri (kristal kuvars) içermediği için silikoz hastalığan sebep olmaz. Ancak asitlere karşı dayanıklı olan çimento türleri serbest silis tanecikleri içerdiğinden, maruz kalındığında kesinlikle silikoz hastalığına yakalanma riskini beraberinde getirmektedirler.

Çimento sektöründe, en çok solunum yolları ile ilgili meslek hastalıklarına rastlanır. Havada bulunan tozlar ile birlikte, mikro-makro klimatik işyeri ortamı bunların en önemli nedenlerini teşkil etmektedir. Genellikle episemi ile birlikte görülen kronik bronşit, bu sektörde en sık görülen solunum yolu rahatsızlığıdır.

Kristal kuvars taş ocaklarında çalışanların en çok karşı karşıya kaldıkları tozdur. İçinde silis bulunan taşlar kırıldığında, parçalandığında ve ufalandığında solunabilir silis tozları ortaya çıkar. Bu işlemler yapılırken, dibe doğru derin çukurlar açılır ve bunun için ister elle olsun ister büyük makinalar yardımıyla olsun, toprak kazılır. Bu sırada ortaya bol miktarda silis tozu çıkar. Bu tozun solunması son derece çok tehlikelidir.

Belirli bir süre boyunca bu toza maruz kalınırsa, silikoz adı verilen bir tip pnömokonyoz gelişir. Tüberküloz, akciğer kanseri ile artrit gibi otoimmün hastalıklara da neden olmaktadır. Silis tozu, toprak yeni kazıldığında çok daha tehlikelidir. Daha önce ortaya çıkmış ve bir yerde kalmış silis tozunun yeniden solunması yeni kazılarak taşlardan ortaya çıkan taze tozun solunması kadar tehlikeli değildir.

Bazı çimento çeşitleri, diatoma toprağı (beyaz pekmez toprağı) ve süngertaşı içerir. Diatoma toprağı ısıtıldığında amorf silis, kristobalite dönüştüğü için tehlikeli olma ihtimali vardır. Kristobalit, kuvarstan daha patojenik  bir kristaldir. Bu kristal konkomitan tüberküloz hastalığına neden olabilir.

Çimento Üretiminde Kazalar

Çimento üretim tesislerinka yaşanan iş kazalarından en yaygınlarında biri kayma, takılma ve düşmelerdir. Bunlar, iş sahası düzgün zeminli olmaması, kaygan veya kayganlaşan zemin için uyarı konulmaması veya önlem alınmaması veya temizlenmemesinedeniyle yaşanan kazalardır. Taşınan malzemelerin çalışanların üzerine düşmesi veya malzeme taşıyan kişinin düşmesi gibi iş kazaları da sıkça görülür.

Çimento üretiminde kullanılan siklon ve fırınlar için kullanılan iskele sistemlerinde, gezer köprülü vinçlerin bakım ve onarımlarında, silo ve çatı temizliği çalışmaları sırasında yapılan yüksekte çalışmalar sırasında çalışanların yüksekten düşme riskleri ortaya çıkar.

Siklon tıkanmalarına bağlı olarak rastlanılan kaza türlerinden biri de yaklaşık 400 bar basınçla çalışan su jeti ile siklon temizliği yaparken tabancanın kontrolden çıkıp çalışanların ölümüne neden olan iş kazalarıdır.

Yanıkla sonuçlanan iş kazaları; sıcak farin ve klinker veya çimento tozu temasıyla oluşmaktadır. Tehlike noktaları genelde sıcak klinker tozu ve ön ısıtıcılarda bulunan tozlardır. Farin değirmenlerinde farin tozu yaklaşık yüzyirmi °C civarında iken ön ısıtıcı kulelerde dokuzyüz °Csıcaklıklara kadar çıkmaktadır. Farin değirmeni içerisindeki farin tozu ve ön ısıtıcı kulelerdeki tozla temas; ön ısıtıcılarda tıkanma olduğu zaman siklon şişlemesi sırasında ve izolasyonu iyi olmayan bölümlerde toz kaçması sonucu olmaktadır. Siklon açılması sırasında şişleme kapağından dışarı malzeme püskürmesi siklon şişleme işini yapan elemanın yanmasına ve şişleme kapağından püsküren malzemenin aşağı katlara yayılması durumunda bu katlarda bulunan çalışanların yanmasına neden olmaktadır.  Sıcak klinker ile temas, klinker numunesi almak için soğutucu çıkışı kovalı bantlarda numune alan çalışanın dengesinin yitirip sıcak klinker taşıyan kovalı banda düşerek yanmasına ve klinker soğutucusundaki klinker kırıcı içerisinde topaç kırma sırasında sıcak malzemenin çalışanın üzerine düşerek yanmasına neden olmaktadır.

Sıcak çimento ile temas, çimentonun transfer bantlarından dökülmesiyle veya buralarda bir çalışma yapıldığında olmaktadır. Çimento fabrikalarında siklon tıkanmalarının sıklığı ve şiddeti; fırın işletme koşulları, farin bileşimi, yakıt türü (kömür, petrokok, değişik kaynaklı ve bileşimli atık yakıtlar vb.) ve belli başlı yanma özelliklerine bağlı olarak değişmektedir.

Çimento fabrikalarında yangın ve patlama yönünden öncelikli riskler kömür ile yapılan çalışmalardan kaynaklanmaktadır. Söz konusu bu riskler; kömürün depolanması, değirmenlerde öğütülmesi, yakılması sürecinde yangın ile toz ve gaz patlamaları şeklinde ortaya çıkar. Yangın ve patlama yönünden önemli risklerden biri de LPG, doğalgaz ve/veya sıvılaştırılmış doğalgaz gibi petrol türevlerinin depolanmasından ve kullanımından doğan risklerdir. Döner fırında ilk ateşleme sırasında doğalgaz kullanılmakta, sıvılaştırılmış doğalgaz ve LPG ise mutfak kısmında yemek pişirme işlemleri sırasında ve ısınmada kullanılmaktadır. Lastik konveyör bantları da yangın yönünden risk teşkil eden bir başka unsurdur. Konveyörde kömür transferi sırasında sıkışma, sürtünme sonucu lastik bantlar yangına neden olabileceği gibi, konveyör bant boyunca uzanan kablo kanalları içerisinde taşınan elektrik kabloları da yangın nedeni olabilir. Çimento fabrikalarında kullanılan döner fırınlarda, ilk ateşlemenin gecikmesi sonrasında ani
yanmanın başlaması ile alev borusunda bulunan hava sağlayan ekipmanın bozulması gibi nedenler gaz patlamalarına neden olabilir.

Siloların içindeki tıkanıklıkların giderilmesi, temizlik işleri gibi çalışmaların kapalı alanda yapılmasını gerektiren durumlar kaza riski taşır. Çünkü kapalı alanda, oksijen yetersizliği, zehirli gaz, buhar veya dumanlar, silo içindeki boş alanı aniden doldurabilecek katı ve sıvılar, yangın ve patlama, toz ve sıcak hava gibi tehlikeler vardır. Silo içinde bu tehlikelerden herhangi birinin ortaya çıkması durumunda çalışan havasız kalacağından ciddi sonucu olacak kazalar yaşanabilir.

Çimento sektöründe en sık görülen iş kazalarından bir başkası da dönen aksamlara uzuv kaptırmadır. Genelde bu tür kazalar bantlı konveyörlerde, rulo, tambur, şut vb. dönen aksamın bulunduğu tehlike bölgesinde koruyucu olmaması durumunda gerçekleşmektedir. Bu tür dönen ve hareketli parçaları bulunan iş ekipmanları üzerinde enerji kesilmeden ve gerekli güvenlik tedbirleri alınmadan bakım, onarım, temizlik vb. çalışmaların yapılması durumunda bu tür kazalar olmaktadır.

Çimento Üretiminde Sağlık ve Güvenlik Önlemleri

Çimento üretiminde ortaya çıkan tozu kaynağında yok edebilmek için çalışmalar yapılmalıdır. Hammaddenin kırılması sırasında çıkan tozu tutmak için filtreli emiş sistemleri ile çıkan tozun bastırılması için su pulverizasyon sisteminin kurulmalı ve etkin bir şekilde çalıştırılmalıdır. Hammadde ve klinker stoklamasının yapıldığı stokhollerde bant besleme noktalarında (çalışan işçi varsa) filtreli emiş sistemleri kurulmalıdır. Tesis genelinde toz kaynakları belirlenerek öncelikle toz çıkışı önlenmeli gerekli durumlarda da filtreli emiş sistemleri kurulmalıdır. Kurulan bu sistemlerin bakım ve kontrolleri düzenli olarak yapılmalıdır.

Çimentonun deriye temasından kaynaklanacak hastalıklardan kaçınabilmek için çalışanların eldiven veya koruyucu krem kullanmaları gerekir. Çimentonun ve diğer kimyasal malzemelerin göz ve deriye temas etmesi durumunda kullanılmak üzere göz ve vücut duşları çalışma alanında bulunmalıdır.

Çalışma ortamındaki tozun ortamdan tamamen uzaklaştırılması mümkün olmuyorsa, tozlu ortamda çalışanların solunum yolu hastalıklarına yakalanmalırının engellenebilmesi için çalışanlara solunum yolu koruyucu maske verilmelidir.

Çimento üretiminin yapıldığı alanda kayma, takılıp düşme gibi kazaların önlenebilmesi için çalışma ortamında tertip düzenin sağlanması gerekir. Zemindeki açıklıkların kapatılması ve kayganlaşan zeminin derhal temizlenmesi gerekir. Çalışma için kullanılan ekipman iş bitiminde sonra çalışma ortamından kaldırılmalıdır. Geçiş yolları, kapılar ve çitler açıkça işaretlenmelidir.

Çimento fabrikalarında ortaya çıkan gürültünün çevreye ve çalışma ortamına yayılmasını engellemek için binalarda ses yalıtımını sağlayan materyallerin kullanılması, kullanılan ekipmanda gürültüyü azaltıcı önlemlerin uygulanması, (örnek: değirmenlerde manto ile plakalar arasına ses giderici plastikler konulması) yöntemleri kullanılabilir. Gürültünün çevreye yayılmasının önlenmesi için ağaçlandırma, duvar ve diğer fiziksel bariyer uygulanabilir. Çalışma ortamındaki gürültü seviyesi yine de çalışanın kişisel maruziyet seviyesini aşıyorsa çalışanlar kulak koruyucu kullanmalıdır.

Çalışma ortamındaki titreşimin kaynağı olan makinaların bakımlarının düzenli olarak yapılması ve çok eski makinaların kullanılmaması oluşan titreşimi azaltacaktır. Ağır taşıma araçlarından kaynaklanan titreşimin çalışanı uzun süre etkilemesini engelleyebilmek için çalışanlar arasında rotasyon yapılmalıdır. El-kol titreşimine neden olan aletleri kullana çalışanların titreşim sönümleyen eldiven kullanmaları gerekir.

Yüksekte çalışmaların ve kapalı – belirli alanlarda çalışmaların özel izne tabi olması bu bölümlere ilişkin iş kazası oranlarının düşmesinde önemli rol oynayacaktır. İşyerlerinin yüksek yerlerinde, özellikle siklon katlarında korkulukların olması, yapılan çalışmalarda düşme riskine karşı en önemli tedbirdir. Korkulukların kırılarak koruyucu özelliğini kaybetmesi, korkuluklarda tehlikeli boşlukların olması, korkulukların amacına uygun olmaması durumlarında korkulukların tekrar gözden geçirilmeleri gereklidir. yüksekte yapılan tüm çalışmaların paraşütçü tipi emniyet kemeri gibi düşme önleyici kişisel koruyucu donanım(KKD) sistemlerin kullanılması gerekir.

İşyerinde yangın çıkması durumunda yangına erkenden müdahale edilebilmesi için, işyerinin büyüklüğüne, yapılan işin özelliğine, kullanılan ve depolanan maddelerin fiziksel ve kimyasal özellikleri ve miktarları ile çalışanların sayısına göre işyerinde etkili ve yeterli yangın söndürme ekipmanı ile yangın detektörleri ve alarm sistemleri bulunmalıdır. Yangın söndürme ekipmanı kolay kullanılır olmalı, görünür ve kolay erişilir yerlere konulmalı, önlerinde engel bulunmamalıdır. Yangın ihbar sistemi bağımsız bir kesintisiz güç kaynağına bağlı olmalıdır. İşyerlerinin çalışma alanlarında kullanılmakta olan kağıt vb yanıcı maddeler ihtiyaçtan fazla bulundurulmamalıdır. İşyerlerinde 6 ayda bir alarm ve tahliye denemeleri yapılmalı, bu denemeler, yetkili ve tecrübeli bir şef, işyeri bekçileri ve yeteri kadar yardımcılardan kurulu bir ekibin gözetimi altında yapılmalı ve işyeri yangın planına uygun olarak düzenlenmelidir.

Siklon tıkanmalarının önlenebilmesi için siklon çıkışındaki basınç ve sıcaklık gibi çeşitli parametrelerin sürekli izlenmesi gerekir. Gama ışını detektörleri, mikrodalga dedektörleri gibi ekipmanlar yardımıyla siklon içindeki tıkanmalar kolaylıkla saptanabilir.

Çalışma sırasında kullanılan makina ve ekipmanın dönen ve kesici parçalarından çalışanların korunabilmesi için bu noktaların ve makinaların operasyon noktalarının koruyucu içine alınması gerekir. Makinaların bakım ve onarımlarının sadece tecrübeli ve makinayi tanıyan personel tarafından yapılması gerekir. Bakım onarım sırasında makina güçten kesilmeli ve tamamen koruyucuları takılmadan asla kullanılmamalıdır.

Beton Santrallerinde İş Güvenliği yazımıza linkten ulaşabilirsiniz. Ayrıca blog yazılarımızı takip ederek tüm sektörle alakalı güncel bilgilere ulaşabilirsiniz. Tüm bunlara ek olarak web sayfamızdaki sosyal medya butonlarından Engin İSG firmamızın Facebook, Twitter, Instagram ve Youtube sosyal ağ hesaplarımıza erişim sağlayabilir bizi takip edebilirsiniz.

Engin OSGB (Ortak Sağlık Güvenlik Birimi) olarak tüm sektörlere İSG hizmetleri veriyoruz, talep ve istekleriniz konusunda web sitemiz üzerinden fiyat teklifi alabilir yada 0850 441 67 42  telefon numarasını arayarak ücret Bilgisi öğrenebilirsiniz. Ayrıca tüm hizmetlerimiz için güncel kampanyalarımızdan ve özel indirimlerimizden faydalanabilirsiniz

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmeti

Ürün ve Hizmetlerimiz Hakkında Daha Fazla Bilgi Almak İçin Bizi Arayabilirsiniz:
Call Now ButtonHemen Ara