Tekstil Sektöründe İş Güvenliği

Tekstil Sektöründe İş Güvenliği sektör bazında istihdam edilen çalışan sayısı göz önünde bulundurulduğunda küçük ve orta ölçekli işletmeler  sınıfında yer alan  iş yerlerine göre çalışan sayısının oldukça fazla olduğu görülmektedir.  İstatistikler incelendiğinde, meydana gelen iş kazalarının büyük bir bölümü “makinelerin sebep olduğu kazalar” olarak iş kazaları sebepleri sıralamasında ilk sıralarda yer alıyor.  Bu durum makinelerin çalışanlara verebileceği zararları önleme amaçlı koruyucu önlemlerin yeterli seviyede sağlanmadığını ortaya koymaktadır. İş Sağlığı ve Güvenliği’nin önleyici yaklaşımının temelini; risk değerlendirmesi, acil durum eylem planları ve eğitimler oluşturur. Risk değerlendirmesi, iş yerinde, çalışanlara zarar verecek olan etmenlere karşı yeterli tedbir alınıp alınmadığını ortaya koyan teknik bir yaklaşımdır. Risk değerlendirmesinde amaç; iş yerinde, çalışanların, sağlık ve güvenliklerini tehdit eden etmenlerin tespit edilmesi, derecelendirilmesi ve önleyici tedbirlerin belirlenerek çalışma ortamı risklerini kabul edilebilir seviyeye düşürmektir.

 Tekstil Sektöründe Hastalıklar

Fiziksel ve Kimyasal Tehlikelerden Kaynaklanan Hastalıklar

Son yıllarda yapılan çalışmalarda, dikiş makinesi kullanan çalışanların yüksek seviyelerde Elektromanyetik Alana maruz kaldıklarından dolayı Alzheimer hastalığına yakalandıkları görüşü ortaya atılmaktadır.

Tekstil sektöre insan gücüne dayalı bir sektör olduğundan çalışma ortamları oldukça kalabalık ve sıkışıktır. Bu koşullarda çalışanların vücut yapılarına uygun çalışma ortamlarının düzenlenmesi zorlaşır. Dikiş makinelerinde çalışanların etraflarında bulunması gereken iş parçalarına uzanırken vücutlarının düzgün duruşunun bozulması, ayakta çalışan kesim ve ütüleme işlerini yapan çalışanların uzun süre ayakta durması ve boylarına uygun olmayan yükseklikteki tezgahlarda çalışması, kullanılan el aletlerinin el ve bileğin normal duruşunu bozacak şekilde kullanılmak durumunda olması, taşıma işlerini yapan çalışanların eğilip kalkması gibi çoğaltılabilecek bir çok çalışma ortamı; çalışanlarda kas ve iskelet sistemi hastalıklarının görülme riski vardır. Ergonomi ilkelerine uygun olmayan çalışma ortamları ve çalışma araçlarının kullanımı, çalışanlarda kalıcı veya geçici kas ağrılarına veya ezilmelerine neden olabilir.

Tekstil sektöründe iplik üretim hattında yer alan harman hallaç,cer, tarak, penyöz bölümlerinde, fitil ve vater bölümünde, dokuma hazırlık, haşıl ve taharlama, iplik büküm ve katlama bölümlerinde, örme bölümünde, dokuma bölümünde, kumaş boyama bölümünde ortaya çıkan gürültü seviyeleri çalışanların işitme duyularına zarar verebilecek yüksekliktedir. Özellikle iplik üretim atölyelerinde çalışanlarda Gürültüye Bağlı İşitme Kaybı  görülebilecek seviyelerde gürültü ortaya çıkmaktadır.

Tekstilde, üretilen kıyafetlerin kullanım sırasında çekmemesi, kırışmaması, boya ve baskının korunması için formaldehit kullanılır. Kesme işlemi yapılmadan önce kumaş serilir ve kumaş daha önce açılmadığı için dışarı ani bir gaz çıkışı olur. Ütüleme sırasında ısınan kumaşın üzerindeki formaldehit daha kolay buharlaşır. Bunun gibi nedenlerle, formaldehit kullanılarak işlenmiş kumaşlarla çalışılırken, işçiler bu gazın buharını solumak durumunda kalırlar. Bu da akciğer ve geniz kanseri hastalıklarına yakalanma riskini artırır.

Tekstil ürünlerinin üretiminde kullanılan çok çeşitli kimyasal maddeler vardır. Bunlar boyalarda, yapıştırıcılarda, kumaşların işlenmesinde kullanılan ve insan sağlığına zararlı olabilen tehlikeli maddelerdir. Bunlardan azo boyar maddeler, kanserojen boyar maddeler, fitalatlar ve perflorlu bileşikler kanserojen maddelerdir. Kanserojen boyar maddeler deriye temas ettiklerinde kolayca emilirler. Tekstil sektöründe çalışanlarda sık görülen kanser türlerinden biri mesane kanseridir.

Tekstil ürünlerinin üretimi sırasında ortaya çıkan toz, ısınan plastiğin buharı, formaldehit ve benzeri kimyasal maddelerin uzun süreler solunması sonucu, çalışanlarda astım hastalığının görülme riski artar.

Su geçirmez kıyafetlerin üretiminde kıyafetler su geçirmez maddelerle kaplanırlar. Bu işlem sırasında çeşitli solventlerle seyreltilmiş erimiş plastik kullanılır. Solventlerin içeriğinde insan sağlığına zararlı olan hatta insanda kansere neden olduğu bilinen dimetilformamid maddesi bulunabilir.

Tekstil ürünlerinin renklendirilmesinde kullanılan boyalar ve formaldehit buharlarının deriye temas ettiği durumlarda çalışan işçilerde irritatif veya kontakt dermatit görülebilir. Sürekli formaldehitli boya ve kumaşlarla çalışan işçilerde eller ve kollarda formaldehite karşı bir duyarlılaşma gerçekleşebilir ve bu durum kalıcı bir alerjiye dönüşebilir.

Pamuk üretim aşamasından pamuk ipliğinden dokunmuş giysilerin üretimine kadar geçen süreçlerin hepsinde çalışanları pamuk tozuna maruz kalabilirler. Özellikle iplik üretimi, dokuma ve örme işlemlerinde ortaya çıkan toz miktarı diğer üretim aşamalarından daha fazladır. Pamuk üretiminin tüm aşamalarında çalışan işçiler pamuk tozu solumak durumunda kalabilirler fakat en fazla iplik üretimi, dokuma ve örme işlerinde çalışanların bissinoz hastalığına yakalanma riskleri artar.

Tekstil ürünleri çok çeşitli olduğundan, yapılan her işin çalışanlara farklı ve kendine özgü zararlar vermesi mümkündür. Tekstil sektöründe, kot taşlamacılığına bağlı silikoz, dünyada ilk kez 2005 yılında Türkiye’de görüldü. Bugüne dek bir başka ülkeden benzeri bir vaka bildirilmemiştir. Bu olayın ardından ülkemizde, püskürtme işleminde kum, silis tozu veya silika kristalleri içeren herhangi bir madde kullanılması yasaklanmıştır.

Tekstil’de İş Kazaları

Tekstil sektörünün tüm aşamalarında bir çok makine kullanılır. Bu makinelerin kullanımı sırasında gerekli önlemler alınmadığı takdirde ciddi iş kazaları yaşanabilir. Özellikle makinelerin hareketli kısımlarına parmak, el ve kolların sıkışması ezilmelere kopmalara, kırılmalara ve amputasyona neden olabilecek sonuçlar doğurabilir. Harman Hallaç makinelerinde bulunan döner silindirlere işçinin elini veya kolunu kaptırması kötü sonuçlar verebilecek iş kazalarındandır.

Ütüleme işlerinin yapıldığı pres makinelerinde çalışan işçilerin vücutlarının ütü veya presin sıcak kısımlarına temas etmesi veya sıkışması çalışanın vücudunda ciddi yanıklara neden olabilir.

Kullanılan makineler ve el aletlerinin kullanımı sırasında küçük kazalar olabileceği gibi çok ciddi kazalar da yaşanabilir. Tekstil sektöründe kullanılan dikiş makinelerinin iğneleri çalışanların eline batabileceği gibi kırılarak fırlayıp gözlerine de batabilir. Kullanılan makas, bıçak gibi kesici aletler de benzer yaralanmalara neden olabilirler. Ayrıca, kalabalık ve yakın çalışmadan dolayı işçiler başkasının kullandığı aletlerden dolayı da yaralanabilirler.

Taşıma işlemlerinin yapıldığı araçların kullanımı sırasında veya elle taşıma işleri sırasında taşınılan yüklerin düşmesi veya kaldırma araçlarının çarpması sonucu kazalar da görülebilir. İşyerlerinde çalışan sayısının çok fazla olması ve yerleşim planlarının genellikle sıkışık olması nedeniyle böyle kazaların yaşanması tekstil sektöründe çok olasıdır.

Tekstil sektörünün hammaddesi genellikle bitkisel veya hayvansal elyaftır. elyaf  kolay tutuşabilen bir madde olduğundan bu sektörün bir diğer ciddi kaza potansiyeli yangınlardır. Yangınlar, kullanılan elyaf türlerine göre çeşitlilik gösterir. Genel olarak tekstilde işleme basamakları göz önünde alındığında ilk basamaktan son basamağa doğru  yangın riski azalmaktadır. Bunun nedeni elyafın ince ve kolay tutuşur özelliğinin iplik ve kumaşa dönüştükçe azalmasıdır. Bu doğrultuda elyaf depoları, çırçır fabrikaları, harman hallaç dairesi ve tarak dairesi yangın açısından daha risklidir. Yangın, ısınmaya neden olan ekipmanlar, elektrik, statik elektrikten kaynaklanan tutuşmalar, sigara gibi çeşitli nedenlerle başlayabilir. Elektrik kaynaklı yangınlar, elektrik kablolarına aşırı yüklenme, elektrik panolarında açık iletkenli kısımların bulunması, yanlış kullanılan uzatma kabloları, elektrikli cihazların içinde toz, tüy birikmesi gibi nedenlerle çıkarlar.

Tekstil Sektörü Sağlık ve Güvenlik

Tekstil sektöründe kullanılan yapıştırıcılar, boyalar, kumaş işlemede kullanılan solventler gibi çok çeşitli kimyasal maddeler kullanılır. İplik, dokuma- örme işletmelerinde tehlikeli kimyasal kullanımı nadirken terbiye ve konfeksiyon işletmelerinde çok çeşitli ve tehlikeli kimyasallar kullanılır. Kullanılan kimyasalların bazılarının insan sağlığına etkileri biliniyorken, bazılarınınki sadece tahmin edilmektedir. Bu yüzden kimyasallarla çalışmalarda, işçilerin periyodik sağlık kontrollerinin yapılması ve önlenebilecek hastalıkların önceden teşhis edilmesi çok önemlidir. Kullanılan kimyasal maddelerin solunması veya vücuda temas etmesi sonucu çalışanlarda sağlık sorunları ve hassasiyetler oluşabilir. Bunu önlemek için kullanılan tehlikeli kimyasal maddeler yerine insan sağlığına zarar vermeyenler kullanılmalıdır. Kimyasalların MSDS formları edinilip kullanım miktarları bunlara göre belirlenmelidir. Kimyasal madde çıkışının yoğun olduğu çalışma bölgeleri diğer çalışanları etkilemeyecek şekilde izole edilmelidir. Kimyasalların buharlarının solunduğu işlerin yapıldığı ortamların havası, lokal havalandırma ile temizlenmelidir. Tüm bu önlemlerin yetersiz kaldığı durumlarda çalışanlara uygun solunum yolu koruyucuları, eldivenler, uzun kollu giysiler gibi Kişisel Koruyucu Donanımlar(KKD) sağlanmalıdır.

Tekstil sektöründe çalışanların çalışma ortamlarının iyileştirilmesi gerekir. Çalışanların vücut duruşları, çalışılan tezgah veya makinenin yüksekliği, kullanılacak malzemeye erişim, kullanılan el aletleri gibi bir çok konuda geliştirici çalışmalar yapılmalı ve çalışma ortamı ergonomik hale getirilmelidir. Oturarak yapılan çalışmalarda, omurganın ‘S’ duruşu korunacak şekilde oturulmalı, kollar ve bilekler zorlanacak şekilde bükülmemelidir. Çalışma sırasında omurgayı bükerek yapılacak hareketlerden kaçınılmalıdır. Kullanılan malzemeler sırt duruşu bozulmadan ulaşılabilir alanda bulunmalıdır. Kullanılan el aletlerinin el ve bileği zorlamayacak şekilde seçilmesi gerekir. Aletler mümkün olduğunca hafif olmalıdır.

Pamuklu tekstil ürünlerinin üretimi sırasında tüm aşamalarda pamuk tozu ortaya çıkar. Fakat pamuk işlendikçe ortaya çıkan toz miktarı azalır. Pamuk tozu en fazla çırçırlama, harman-hallaç gibi ilk basamaktaki işlerde ortaya çıkarken, konfeksiyon aşamasına gelindiğinde ortaya çıkan pamuk tozu daha azdır. Bu nedenle, çırçırlama ve iplik yapımı işlerinin yapıldığı işyerlerinde pamuk tozuna karşı daha ciddi önlemler alınmalıdır. Pamuk tozunun ortaya çıktığı alanlarda çalışanların toz maskesi kullanması zorunludur. Ayrıca bu alanlar, doğru biçimde havalandırılmalıdır. Pamuk tozuna maruz kalarak çalışan işçilerin sağlık kontrolleri yapılırken pamuk tozu kaynaklı pnömokonyozu teşhis etme amaçlı testler yapılmalıdır.

Tekstil sektöründe gürültü, aynı toz gibi, iplik, dokuma, örme işlerinde daha çok ortaya çıkar. Yine de ileri aşamalarda da gürültüye maruz kalınarak yapılan çeşitli çalışmalar bulunur. Gürültülü makinelerin kullanıldığı alanlarda çalışan işçilerin çalışma planları yapılırken, sürekli gürültülü ortamlarda bulunmamasına dikkat edilmelidir. Örneğin, kesme makinesi gibi gürültülü bir makine kullanan biri çalışma saatinin tamamında bu makinenin yakınında çalışmamalıdır. Kulaklarının dinlenmesi için, gürültüsüz bir ortamda başka bir iş yapmalıdır. Bu tip uygulamalarla çalışanın maruz kaldığı gürültü seviyesi aşağıya çekilemiyor ise, gürültülü ortamlarda çalışanlara, çalışılan gürültü seviyesine uygun kulak koruyucular(KKD) verilmelidir.

Tekstil işlerinin özellikle konfeksiyon alanında yapılan işleri hassas işler olduğundan çalışanların gözlerinin yorulmaması için ortamın çok iyi aydınlatılmış olması gerekir. Genel aydınlatmanın yapılan iş için yeterli olmadığı durumlarda, çalışana veya makineye özel aydınlatma da kullanılmalıdır.

Tekstil atölyeleri kalabalıktır ve, genellikle, çalışılan alan çalışan sayısına uygun değildir. Kişi başına düşen alan büyüklüğü gereksinimlerin altındadır. Bu nedenle, ortam havasının temizlenmesi için çok güçlü cebri havalandırma sistemleri kullanılmalıdır ki ortamdaki hava sık aralıklarla yenilensin. Çalışılan ortamın havasının temiz olması ve oksijen bakımından zengin olması çalışanların performansını ve dikkatlerini etkileyecektir. Yetersiz oksijen bulunan ortamda çalışanlar yorgun hissettikleri için daha az dikkatli olacaklardır ve bu durum kazaların yaşanma tehlikesini artıracaktır.

Atölyelerin kalabalık olması dinlenme, tuvalet, yemek ihtiyaçlarının görüldüğü alanların kolay kirlenmesini sağlayacaktır. Ayrıca çalışılan malzemelerin yapısı dolayısıyla ortamda zaten toz ve tüy birikecektir. Çalışma ortamının ve dinlenme alanlarının iş hijyeni şartlarına uygun olması ve düzenli olması hem çalışanların sağlıkları açısından hem de iş kazalarının önlenebilmesi açısından faydalıdır.

Tekstil sektörünün her aşamasında makineler kullanılır. Ancak, iplik, dokuma, örme atölyelerinde kullanılan makineler konfeksiyon atölyelerinden çok daha büyük ve tehlikeli makinelerdir. Yine de kullanılan makinelerin tümünün güvenli bir şekilde kullanılması bir zorunluluktur. Makinelerin döner ve hareketli kısımlarının, çalışanların el ve kollarını kaptırmaması için saklanması gereklidir. ayrıca konfeksiyond kullanılan pres ütüleme makinelerinin de çift el kumanda sistemi ile çalışmaları çalışanın el veya kolunun presler arasına sıkışmasını engeller. Konfeksiyonda kullanılan dikiş makinelerinin iğne fırlamasına karşı iğne koruyucuları bulunmalıdır. Kullanılan el aletlerinin de koruyuculu olanları tercih edilmelidir.

Tekstil sektöründe pek çok farklı kaynak yangın tehlikesi oluşturur. Kimyasallar, elektrik ve en önemlisi elyaf bu iş yerlerinde yangın çıkmasına neden olabilir. Çıkabilecek küçük bir yangın elyafın kolay yanabilirliği yüzünden hemen büyüyebilir. Bu nedenle, elyafın biriktirildiği alanlarda yapılan çalışmalara özellikle dikkat edilmelidir. burada statik elektrik kaynaklı yangınlar çıkmaması için kullanılan aletler topraklanmış olmalıdır. Ayrıca elektrik panolarında biriken toz ve tüyler de bir kaçak olduğu durumda kolaylıkla yangın çıkarabilir. Kullanılan kimyasalların yanlış karıştırılmasından kaynaklanan yangınlar hatta patlamalar yaşanabilir. Bu nedenle, kullanılan kimyasalların Malzeme Güvenlik Bilgi Formları (MSDS) edinilerek bu kimyasallara nasıl uygulamalar yapılabileceği anlaşılmalıdır. Kimyasalların depolara yerleştirilmesi MGBF formlarının yönlendirmesiyle planlanmalıdır. Yangın ve patlamaların engellenebilmesi için kullanılan basınçlı kapların kontrollerinin gerekli aralıklarla yapıldığına emin olunmalıdır.

Tekstil Çalışma Alanlarında İş Güvenliği

Pamuk İpliği Üretimi İş Güvenliği

Pamuğun tarladan toplanmasından sonra çırçırlanmanın ardından pamuk sıkıştırılarak balyalar haline getirilir ve sarılır. Harman-hallaç sürecinde pamuk büyük balyalardan ayrılarak içindeki yabancı maddeler temizlenir. Daha sonra tarak işlemi başlar ve elyaf çözülerek paralel hale getirilir. Cer işleminde ise paralel haldeki elyafın her yerde eşit kalınlıkta olması sağlanır. Son olarak istenilen inceliğe getirilen elyaf bobinlere sarılır ve iplik elde edilmiş olur.

Bu işlemler gerçekleşirken kullanılan makinelerin makine koruyucuları yerlerinde ve çalışır durumda olmalıdır. Kullanılamayacak makineler etiketlenerek kilitlenmelidir. Pamuğun ham haliyle çalışılan iplik yapımı sürecinde aşırı miktarda pamuk tozu oluşur. oluşan tozun çalışanlarda hastalığa neden olmasının engellenmesi için gerekli düzenlemeler yapılmalı ve uygun Kişisel Koruyucu Donanımlar(KKD) kullanılmalıdır. İplik yapım sürecinde kullanılan makinelerin bazıları yüksek seviyelerde gürültüye neden olurlar. Bu makinelerle çalışanların gürültüden korunmak için rotasyonlu çalışmaları ve uygun kulak koruyucularını kullanmaları gerekir.

İpek Üretimi İş Güvenliği

İpek, ipek böceğinin kozasından elde edilen yumuşak, parlak bir liftir. Kozalar yeteli büyüklüğe ulaştıklarında kaynatılır ve ipek elle veya makinelerle çözülerek çile haline getirilir. Daha sonra beyazlatılır, dokunur ve boyanır.

Kaynatma işlemi yapılırken kullanılan kömür ortama karbonmonoksit gazı salar. Bu durum, çalışanların zehirlenmesine neden olabilir. Genellikle bağ ağrısı, baş dönmesi, halsizlik gibi belirtileri vardır. İpek liflerinin deriye temas etmesi çalışanlarda derinin tahriş olmasına neden olabilir. İpek üretiminde çalışanlarda dermatit görülebilir. Eyirme ve dolama işlemlerinin yapıldığı makinelerin çıkardığı gürültü çalışanlara zarar verebilir. Bu makinelerle çalışan işçilerin uygun kulak koruyucularının(KKD) kullanması gerekir. İpek böceği yetiştiriciliği sırasında ortamda üreyecek bakteriler de çalışanlarda sağlık sorunlarına neden olabilir.

Yün Üretimi İş Güvenliği

Yün; koyun, keçi, lama gibi hayvanların tüylerinin kırkılmasıyla elde edilen elyaftan üretilir. Yünler iplik fabrikalarında elyafın incelik, uzunluk, yumuşaklık ve esnekliklerine göre seçilip ayrılır. Madeni iğlerle donatılmış silindirlerle tel tel açılarak birbirine paralel hale getirilen elyaf son taraktan bir tül halinde çıkar; bu tül karmaşık yapılı makineler yardımıyla şeritlere ayrılır, çekilip bükülerek üzerleri havlı iplikler elde edilir. Taranmış yün yapımında ise birinci kalite elyaf kullanılır elyaf temizlenir, çok kısa olanları ayrılır, sıralama ve birleştirme işlemlerinden sonra birbirinden güzel kumaşların dokunduğu ince, düzgün ve dayanıklı iplikler veren bir tül elde edilir.

Yünün temizlenmesi, dezenfekte edilmesi, beyazlatılması ve boyanması işlemlerinde bir çok kimyasal madde kullanılır. Bu kimyasalların çalışanlara zarar vermemesi için lokal havalandırma sistemleri kurulmalıdır. Ayrıca, çalışanlara uygun solunum yolu ve deri koruyucuları(KKD) sağlanmalıdır.

Yün üretim sürecinde çok çeşitli makineler kullanılır. Bu makinelerin kullanımı sırasında gerekli güvenlik önlemleri alınmalıdır ve makine koruyucuları yerlerinde olmalıdır. Makinelerin havalandırma bölümlerinde toz birikmesine karşı sık sık temizleme yapılmalıdır. Yün sanayinde kullanılan makineler arasında hareket edecek malzemelerin ortamda bekletilmesinden kaynaklanan kazaların önlenmesi için taşıma işlemleri mümkün olduğunca otomatikleştirilmelidir.

Yün sanayinde çalışanların şarbon hastalığına yakalanma riskleri fazladır. Özellikle şarbon hastalığının yaygın olduğu bölgelerde yapılan yüncülük faaliyetlerinin daha dikkatli ve hijyenik koşullarda yapılması gerekir.

Viskoz Üretimi İş Güvenliği

Viskoz üretimi için odundan ve linterden elde edilen selüloz ham maddesi kostik soda ve sodyum bisülfit ile işlem görerek yabancı maddelerden arındırılır. Selüloz hamuru kostik soda çözeltisi ile işlem görerek alkali selüloz haline dönüşür. Alkali selüloza, ön olgunlaştırma işleminden sonra karbon disülfür ilave edilerek selüloz ksantat elde edilir. Seyreltik sodyum hidroksit ilavesi ile de ham viskoz çözeltisine dönüştürülür. Filtreleme ve ard olgunlaştırma işleminden sonra viskoz çözeltisi asitli bir banyoya düzelerden fışkırtılarak yaş çekim yöntemiyle katı halde viskoz filamentleri elde edilir. Katılaşan filamentler, germe yıkama ve kurutma işlemlerinden sonra bobine sarılarak viskoz rayon iplik elde edilir.

Viskoz üretimi sırasında kullanılan kimyasalların uzun süreler dolunması durumunda çalışanlarda zehirlenme belirtileri görülebilir. Kimyasalların buharlarından korunmak için çalışanların uygun solunum yolu koruyucularını(KKD) kullanmaları gerekir. Ayrıca karbon disülfür çok kolay alevlenebilir bir maddedir. Bu nedenle depolama ve kullanım koşullarının alev alma veya patlamaya yol açmayacak şekilde sağlanması gerekir. İşlemler sırasında kullanılan asit ve bazlar kullanım sırasında çalışanların el, yüz ve gözlerine sıçrayabilir. Çalışma ortamında göz duşu bulunması bu durumla karşılaşıldığında anında müdahale için uygun olacaktır. Kimyasallarla çalışılan ortamların havalandırma sistemi çalışanları kimyasal buharlarına maruz bırakmayacak şeklide düzenlenmelidir.

Dokumasız Kumaş Üretimi İş Güvenliği

Dokumasız kumaş üretimi, sentetik veya doğal liflerin çeşitli kimyasallar kullanılarak tülbent adı verilen bir düzlem haline getirilmesiyle başlar. Daha sonra, iğneleme, sıcak uygulama, kimyasal yapıştırıcılar, eritilip birleştirme gibi çeşitli yöntemler kullanılarak dokunmamış tekstil yüzeyleri elde edilir.

Bu işlemler sırasında kullanılan kimyasallar, çalışanların sağlığını kötü etkileyebilecekleri gibi yangın ve patlamalara da neden olabilirler. Bu yüzden kimyasalların kullanıldığı üretim aşamalarında kullanılan malzemeye özgü güvenlik tedbirleri alınmalıdır. Çıkabilecek yangın çeşitlerine göre yangın söndürme ekipmanlarının hazırlanması ve uygun yerlere yerleştirilmesi gerekir. Çalışanların kimyasal buharlarını solumalarını engelleyebilmek için lokal ve genel havalandırma sistemleri kurulmalı, gerekli olduğu durumlarda çalışana solunum yolu koruyucusu sağlanmalıdır. Kullanılan makinelerin koruyucu elemanlarının yerlerinde ve çalışır durumda olmasına dikkat edilmelidir.

Sentetik Elyaf Üretimi İş Güvenliği

Sentetik elyaf üretiminde kullanılan makinelerin makine koruyucu kısımlarının yerlerinde ve çalışır durumda olması gerekir. Eğirme, hallaçlama, sarma ve bükme makinelerinin, çalışanın ellerinin sıkışmasını ve makineden parça fırlamasını engelleyici koruyucularının özellikle bulunması gerekir. Ayrıca çevre düzenlemesinin kayıp düşmeyi engelleyecek şekilde düzenli ve kullanışlı olması gerekir. Kullanılan kimyasallar ve kolay tutuşabilir maddeler yangına karşı önlem alınarak kullanılmalıdır. Boyama işinin yapıldığı kimyasalların kullanıldığı alanlarda yerel ve genel havalandırma sistemleri bulunmalıdır.

Sentetik elyaf, petro kimya sanayi tarafından geliştirilen kimyasal elementler veya bileşiklerden sentetik olarak üretilen polimerlerden yapılır. Elyaf, kesintisiz lif elde etmek için, sıvı polimerlerin iplik borusu içinden zorla geçirilmesiyle üretilir. Oluşan lifler doğrudan kıyafet üretiminde kullanılabileceği gibi, doğal lif görünümü verilmek için doğranıp bükülebilir. Sentetik elyafın, naylon, polyester, polivinil, poliolefin, polipropilen, poliüretanlar gibi türleri vardır.

Dokuma ve Örme İş Güvenliği

Sanayiide dokuma ve örme işlemlerinin yapılması için bu işlere özgü makineler kullanılmaktadır. Bu makineler kullanılırken alınması gereken çeşitli güvenlik önlemleri vardır. Makine yağı, su gibi zemini kayganlaştırabilecek sıvıların yere sızması durumlarında zemin temizlenmelidir. Aksi takdirde kaygan zemine basan çalışan makine üzerine düşebilir veya düşerken makineye çarpabilir. Bu durum basit bir düşme olayının kötü sonuç vermesine neden olabilir.

Makinelerin makine koruyucuları yerlerinde ve çalışır durumda olmalıdır. Kullanılan kimyasalların yangın çıkarma tehlikesine karşı önlem alınarak kimyasallarla işlem yapılmalıdır. Ortaya çıkan toz ve kimyasal buharlarının çalışanlara zarar vermemesi için ortamda lokal ve genel havalandırma sistemleri bulunmalıdır. Gerekli durumlarda çalışanlara solunum yolu koruyucular temin edilmelidir. Dokuma ve örme makineleri gürültülü çalışan makinelerdir. Eğer gürültülü ortamda çalışılıyorsa çalışanlara uygun kulak koruyucular(KKD) verilmelidir.

El Dokuması İş Güvenliği

Halı dokuma sırasında omurganın S duruşunun bozulmadan çevredeki malzemelere uzanacak bir çalışma düzeni geliştirilmelidir. Ayrıca bilek ve parmakların yoğun kullanımı bu organlarda eklem rahatsızlıkları yaşanmasına neden olabilir. Ayrıca, yetersiz ışıkta ayrıntılı desenlerle çalışıldığı durumlarda dokumacının gözleri bozulabilir.

Elde halı dokuma işi yüzyıllardan beri devam eden bir gelenektir. Halı dokuma tezgahları ilk zamanlarından bu zamana kadar neredeyse değişmeden kalmıştır. El dokuması halı üretilirken dokumacı bir tezgahın karşısına oturur ve halının üst bölümlerinin dokurken yukarıya uzanıp alt taraflarını dokurken kollarını büker. Yani, halı dokuma sırasında vücut pozisyonu sabit değildir.

Halı ve Kilim Dokuma İş Güvenliği

Gürültülü çalışan makinelerin yakınında çalışan işçilerin çalışma planları rotasyonlu yapılmalıdır. Gerekli durumlarda çalışanların kullanmaları için kulak koruyucu donanım(KKD) işyerinde bulundurulmalıdır.

Halı ve kilim dokunması sırasında kullanılan makineler büyük makineler olduğundan makine koruyucu takılı olmadığında çevrede çalışan işçiler için ciddi tehlike oluşturur. Halı ve kilim dokuma makinelerinin koruyucuları her zaman yerlerinde ve çalışır, işlevli durumda olmalıdır. Makineler çalışmaya devam ederken, çalışanlar makine parçalarının veya üretim hattının altında durmamalıdır.

Ürünlerin taşınması sırasında kullanılan kaldırma araçlarının çalışanlara zarar vermeyecek özel yollarda hareket etmesi için gerekli düzenlemeler yapılmalıdır. Ağır ve büyük parçalarla iş yapıldığından çarpma, düşme, ezilme gibi kazaların yaşanması olasıdır. Bu kazaların önlenmesi için taşıma işlerinin otomatikleştirilmesi faydalı olabilir.